سود پرک

سود پرک یکی از پرمصرف ترین مواد بازار امروز کشور می باشد و جزو موادی است که دیگر نمیتوان بر اهمیت آن چشم پوشی نمود لذا شرکت بزرگ آذراسید را برآن داشت تا در سریعترین زمان نسبت به فروش این مواد ارزشمند و پرکاربرد که از مهمترین آن میتوان به تولید مواد شیمیایی، ابریشم مصنوعی، خمیر کاغذ و کاغذ، در تولید رنگ، آلومینیوم، مواد پتروشیمی و پارچه، صابون و مواد شوینده اشاره نمود .

هم اکنون آذر اسید مفتخر است اعلام بدارد که آماده ارائه سود پرک ۹۸%+-۱% در بسته بندی ۲۵ کیلوگرمی به صورت بسیار تمیز و شیک می باشد . سود پرک ارائه شده این شرکت از بهترین تولیدی کشور از جمله کلر پارس تبریز و نیروکلر و کلران بوده و در حد صادراتی می باشد . تمام مواد فروشی این شرکت به صورت تضمینی و با امکان بازگشت در تا چند روز آینده بوده و در صورت نارضیاتی جنس پس گرفته می شود و پول واریزی تماما به حساب مشتری واریز می شود . این شرکت توانایی ارائه سود پرک ۹۸% را در تمامی نقاط کشور دارد و میتواند در سریعترین زمان ممکن سفارش شما را درب کارخانه مشتری تحویل نماید.

برای خرید سود پرک تماس بگیرید .

اطلاعات تماس

شماره های تماس :

  • آقای مرتضی بخشایشی  ۰۹۱۴۱۰۳۲۲۹۲
  • آقای رضا بخشایشی       ۰۹۱۴۱۰۳۲۳۲۹

آدرس انبار ها :

  • انبار تبریز : جاده مایان – شهرک صنعتی مایان – فلکه دوم
  • انبار تهران : جاده قدیم قم – شور آباد

مشخصات ارزیابی اولیه ی SIDS

[SIDS، تحقیقی است در مورد مضرات و عوارض یک ماده ی شیمیایی که تحت نظارت سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) تهیه می شود]

شماره مورد ۱۳۱۰-۷۳-۲
نام شیمیایی سود پرک
فرمول ساختاری NaOH
پیشنهادات

این ماده شیمیایی در حال حاضر، نیازمند به کارهای بیشتر نمی باشد.

خلاصه ی نتایج ارزیابی

عوارض، خطرات و مضرات سود پرک برای سلامت انسان

سود پرک جامد، خورنده است. محلول سود پرک، با توجه به غلظت آن، می تواند غیر التهاب آور، التهاب آور، و یا خورنده باشد و بر روی پوست، چشم، و دستگاه گوارش، عوارض موضعی مستقیم ایجاد کند. بر اساس تحقیقات انسانی، معلوم شد که سود پرک با غلظت  تا  درصد، التهاب آور پوست، و بر اساس تحقیقات انجام شده بر روی حیوانات، غلظت ۸٫۰ درصد، برای پوست حیوانات، خورنده است. در مورد مضرات سود برای چشم، تحقیقات انجام شده بر روی حیوانات و نتایج آن موجود می باشد. بر اساس این تحقیقات معلوم شد که سود پرک با غلظت ۰٫۲ تا ۱٫۰ درصد، التهاب آور چشم نیست، و با غلظت ۱٫۲ درصد یا بالاتر، خورنده می باشد. نتایج تحقیق بر روی افراد داوطلب نشان داد، که سود پرک باعث هیچ گونه حساسیت پوستی نمی شود. در ضمن، این مطلب در تجربه های عملی افراد نیز، ثابت شده است. (یعنی تا کنون هیچ موردی مبنی بر حساسیت گزارش نشده است).

عوارض حاد سود پرک به حالت فیزیکی (مایع یا جامد)، غلظت و مقدار آن بستگی دارد. در مورد حیوانات، بلعیدن سود پرک (با دوز: ۲۴۰ و ۴۰۰ میلی گرم به ازای هر یک کیلوگرم وزن حیوان) باعث مرگ می شود. در مورد انسان ها نیز گزارشاتی مبنی بر مرگ بر اثر تماس پوستی و بلعیدن وجود دارد.

در مورد مضرات تماس دائمی با سود پرک، هیچ تحقیقی بر روی حیوانات انجام نشده است. در شرایط عادی استفاده از سود پرک و جا به جایی آن، باعث افزایش غلظت سدیم خون و یا پی اچ خون نمی شود، و نمی تواند وارد بدن شود. از آنجایی که این ماده هرگز به جنین و یا اندام تناسلی مرد و زن نمی رسد، لذا نمی تواند آسیبی برای آنها داشته باشد و یا تاثیری بر روی تولید مثل بگذارد. تحقیقات انجام شده بر روی موجودات زنده و غیر زنده نشان داد که سود پرک فاقد هر گونه عوارض ژنتیکی می باشد.

تجربه نشان داده است که همواره خطر تماس عمدی و تصادفی با سود پرک جامد یا مایع وجود داشته و دارد. بیشتر بلعیدن های تصادفی به کودکان مربوط می شود و ظاهرا در خانه اتفاق افتاده است. با توجه به مستندات پزشکی، تماس تصادفی پوستی و چشمی با سود پرک کمتر از بلعیدن آن گزارش شده است. به علت خاصیت جذب رطوبت هوا، سود پرک هیچ وقت گرد و غبار تولید نمی کند. در ضمن، سود پرک، دارای فشار بخار ناچیزی می باشد و دائما توسط کربن دی اکسید در جو، خنثی می شود و به همین دلیل امکان تماس با بخار یا گرد و غبار آن وجود ندارد.

عوارض، خطرات و مضرات سود پرک برای محیط زیست

خطر یا ضرری که سود پرک برای محیط زیست دارد ناشی از یون هیدرواکسیل آن می باشد (تغییر pH). به همین دلیل، تاثیر سود پرک بر موجودات زنده، به ظرفیت بافر اکوسیستم دریایی یا زمینی بستگی دارد. در واقع تفاوت در ظرفیت بافر ((واسطه ی آزمایش یا تست)) باعث شده سود پرک، عوارض حاد متفاوتی بر روی موجودات زنده ی آبزی داشته باشد. در آزمایشات میزان سمی بودن، غلظت کشنده ی [LC50 یا متوسط غلظت کشنده: غلظتی که باعث مرگ ۵۰% از حیوانات مورد آزمایش شود و بر حسب میلی گرم بر لیتر بیان می شود] سود پرک برای موجودات زنده ی دریایی بین ۳۳ تا ۱۸۹ mg/l (میلی گرم بر لیتر) مشخص شد.

از آنجایی که ظرفیت بافر، pH، و نوسانات پی اچِ هر اکوسیستمی، مخصوص به خود آن اکوسیستم می باشد، لذا محاسبه ی غلظت بی زیان [ PNEC یا  ] امری بی فایده خواهد بود. برای ارزیابی عوارض احتمالی تخلیه سود پرک در محیط زیست، باید تغییرات پی اچِ آب دریافت کننده [آبی که سود پرک به داخل آن اضافه می شود] را محاسبه یا اندازه گیری کرد. تغییرات به وجود آمده در پی اچ [بعد از اضافه شدن سود پرک به آب] را باید با تغییرات طبیعی پی اچِ آب دریافت کننده [تغییراتی که به صورت طبیعی در پی اچ آب به وجود می آید]، مقایسه ور ارزیابی کرد، و بر اساس این مقایسه، بیان کرد که آیا تغییرات پی اچ قابل قبول است یا خیر.

استفاده از سود پرک می تواند منتهی شود به انتشار سود پرک، و این امر نیز می تواند به صورت محلی یا منطقه ای، pH موجود در محیط آبی را افزایش دهد. معمولا پی اچِ فاضلاب ها [پسابی که وارد رودخانه یا دریا می شود] را به دفعات زیاد اندازه گیری می کنند، به همین دلیل می توان آن [پی اچ] را به راحتی تعدیل و با این روش از افزایش پی اچِ آب، تا حد قابل توجه ای جلوگیری کرد. اگر پی اچِ فاضلاب ها با توجه به پی اچ طبیعی و ظرفیت بافری آب دریافت کننده و با استفاده از محدود سازی و یا  رقیق سازی، کنترل شود، دیگر تولید یا استفاده از سود پرک، تاثیرات زیان آوری بر روی محیط زیست آبی نخواهد داشت.

انتشارات سدیم آبی حاصل از استفاده از سود پرک، در مقایسه با سایر منابع، کمتر است. واضح است که یک ارزیابی کامل از خطرات سود پرک برای محیط زیست نباید فقط، تمامی منابع طبیعی و مصنوعی [بشری] سود پرک را بررسی کند بلکه باید تمامی پژوهش های صورت گرفته در خصوص سمی بودن نمک های سود پرک [نمک های سدیم] برای محیط زیست را نیز بررسی و ارزیابی نماید که این مطلب خارج از محدوده ی این گزارش می باشد.

در معرض قرار گرفتن

میزان تقاضای جهانی برای سود پرک ۱۰۰% در سال ۱۹۹۹، ۴۴ میلیون تن تخمین زده شده است. پیش بینی می شود این مقدار از تقاضا، سالانه، ۳٫۱% رشد داشته باشد. سود پرک به صورت جامد یا به صورت مایع و با غلظت های مختلف، تجارت می شود. اگر غلظت سود پرک بالاتر از ۵۲% باشد، در دمای ۲۰ درجه سانتی گراد منجمد می شود، که بیشترین حلالیت آب در دمای ۲۰ درجه محسوب می شود. سود پرک دارای کاربردهای صنعتی فراوانی است و همچنین کاربردهای پراکنده ی گسترده ای نیز دارد. برای مثال، از آن برای پاک کردن، ضد عفونی کردن، اصلاح چوب (گیاه)، ساخت صابون خانگی و بسیاری کارهای دیگر استفاده می شود.

ماهیت سایر کارهای پیشنهادی

در خصوص محیط زیست و سلامت انسان ها، نیاز به تحقیقات بیشتری نیست در صورتی که از طریق ابزارهای کنترلی مناسب و کارآمد، از تماس اتفاقی با سود پرک جلوگیری شود.

به دلیل خورنده بودن این ماده، SIDS، تحقیقات دیگری انجام نخواهد داد.

بر اساس مصوبه ی ۷۹۳/۹۳ شورا، باید در اتحادیه اروپا، یک ارزیابی خطر صورت گیرد.

گزارشی کامل از ارزیابی SIDS

شماره مورد: ۱۳۱۰-۷۳-۲ گونه روش نتایج
خواص فیزیکی-شیمیایی
۲-۱ نقطه ی ذوب سود پرک (جامد، ۱۰۰%)

(محلول، ۸۰%)

(محلول ، ۶۰%)

(محلول ، ۴۰%)

(محلول ، ۲۰%)

۲-۲ نقطه ی جوش سود پرک ۱۳۸۸ درجه در فشار ۱۰۱۳ hPa (هکتوپاسکال) (جامد ۱۰۰%)

۲۱۶ درجه در فشار ۱۰۱۳ hPa (محلول ۸۰%)

۱۶۰ درجه در فشار ۱۰۱۳ hPa (محلول ۶۰%)

۱۲۸ درجه در فشار ۱۰۱۳ hPa (محلول ۴۰%)

۱۱۸ درجه در فشار ۱۰۱۳ hPa (محلول ۲۰%)

۲-۳ تراکم سود پرک ۲٫۱۳ در ۲۰ درجه (جامد ۱۰۰%)

۱٫۴۳ در ۲۰ درجه (محلول ۴۰%)

۱٫۲۲ در ۲۰ درجه (محلول ۲۰%)

۲-۴ فشار بخار سود پرک ۵۵ hPa (هکتوپاسکال) در دمای ۱۰۰۰ درجه

کمتر از ۱۰-۵ هکتوپاسکال در ۲۵ درجه

۲-۵ ضریب پارتیشن برای ترکیبات قابل یونویزه، وجود ندراد.
۲-۶ حلالیت آب قابل حل شدن در تمامی تناسب ها
۲-۱۱ خواص اکسیداسیون قابل اجرا نیست
۲-۱۲ ملاحظات سود پرک در صورت افزوده شدن به آب، واکنشی به شدت حرارت زا تولید می کند.
مسیر و سرنوشت سود پرک در محیط زیست  (در برخورد با مواد مختلف)
۳-۱-۱ تجزیه توسط نور قابل اجرا نیست.
۳-۱-۲ پایداری در آب موادی به شدت قلیایی که کاملا تجزیه می شوند. به طور کلی، غلظت OH- (pH) از طریق موازنه ی بین CO2، HCO3- و CO32 تنظیم و تعدیل می شود. عموما، ظرفیت بافر به غلظت این مواد بستگی دارد.
۳-۲ اطلاعات نظارتی pH به صورت گسترده ای در اکوسیستم های مختلف، نظارت و بررسی شد. تفاوت های فاحشی در غلظت pH اکوسیستم ها دیده شد. pH متوسط سالانه ی مهمترین اکوسیستم های آبزی در آب های شیرین جهان، برابر بود با ۶٫۵ تا ۸٫۳٫

سدیم نیز به صورت گسترده ای در اکوسیستم های آبزی نظارت و بررسی شد. برای مثال، غلظت ۷۵ رودخانه در آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، آسیا، آفریقا، اروپا و اقیانوسیه توسط UNEP گزارش شد. ۱۰امین صدک [دهمین صدک] ، میانگین و ۹۰امین صدک به ترتیب برابر بودند با ۱٫۵، ۲۸ و ۶۸ میلی گرم بر لیتر.

۳-۳ حرکت و پخش شدن بسیار سیال و روان در خاک و بسیار حل شونده در آب و به هوا نفوذ نمی کند.
۳-۵ تجزیه بیولوژیکی قابل اجرا نیست.
خطرات، عوارض و مضرات سود پرک برای اکوسیستم ها
۴-۱ عوارض حاد سود پرک برای ماهیان خطر یا ضرری که سود پرک برای محیط زیست دارد ناشی از یون هیدرواکسیل آن می باشد (تغییر pH). به همین دلیل، تاثیر سود پرک بر موجودات زنده، به ظرفیت بافر اکوسیستم دریایی یا زمینی بستگی دارد. در واقع تفاوت در ظرفیت بافر ((واسطه ی آزمایش)) باعث شده سود پرک، عوارض حاد متفاوتی بر روی موجودات زنده ی آبزی داشته باشد. در آزمایشات میزان سمی بودن، غلظت کشنده ی [LC50 یا متوسط غلظت کشنده: غلظتی که باعث مرگ ۵۰% از حیوانات مورد آزمایش شود و بر حسب میلی گرم بر لیتر بیان می شود] سود پرک برای موجودات زنده ی دریایی بین ۳۳ تا ۱۸۹ mg/l (میلی گرم بر لیتر) مشخص شد.

از آنجایی که ظرفیت بافر، pH، و نوسانات پی اچِ هر اکوسیستمی، مخصوص به خود آن اکوسیستم می باشد، لذا محاسبه ی غلظت بی زیان [ PNEC یا  ] امری بی فایده خواهد بود.

۴-۲ عوارض حاد سود پرک برای  بی مهرگان
۴-۳ عوارض حاد سود پرک برای گیاهان آبزی
۴-۴ عوارض حاد سود پرک برای موجودات زنده ی میکروسکوپی مانند باکتری ها
۴-۵-۱ عوارض مزمن سود پرک برای ماهیان
۴-۵-۲ عوارض مزمن سود پرک برای بی مهرگان
شماره مورد: ۱۳۱۰-۷۳-۲ نتایج
سم شناسی [عوارض، خطرات و مضرات سود پرک]
۵-۱-۱

۵-۱-۲

۵-۱-۳

عوارض حاد تماس دهانی

عوارض حاد تماس تنفسی

عوارض حاد تماس پوستی

تحقیقات معتبری موجود نیست، در مورد حیوانات هم تحقیقات معتبری وجود ندارد. بلعیدن عمدی یا تصادفی سود پرک توسط انسان ها به کرات گزارش شده و به همین دلیل نیازی به آزمایش تماس دهانی نیست. بر اساس تحقیقات انجام شده بر روی انسان ها و حیوانات، سود پرک دارای عوارض موضعی می باشد.
۵-۲-۱ التهاب و خوردگی پوست در آزمایشات گوناگون و با دستگاه های مختلف معلوم شد سود پرک ۰٫۵% تا ۱٫۰% برای داوطلبین التهاب آور بوده است.
۵-۲-۲ التهاب و خوردگی چشم بر اساس آزمایشات انجام شده بر روی خرگوش،

سود پرک ۰٫۰۰۴ تا ۰٫۲ درصد: غیر التهاب آور،

۰٫۴ درصد: التهاب خفیف،

۱٫۲ درصد: خورنده.

۵-۴ تماس دائمی تحقیقات معتبری وجود ندارد.
۵-۵ عوارض ژنتیکی سود پرک بر روی موجودات زنده هیچ گونه عوارض ژنتیکی ندارد.
۵-۶ عوارض ژنتیکی سود پرک بر روی موجودات غیر زنده هیچ گونه عوارض ژنتیکی ندارد.
۵-۸ عوارض بر روی تولید مثل تحقیقات معتبری وجود ندارد. در شرایط عادی استفاده از سود پرک و جا به جایی آن، باعث افزایش غلظت سدیم خون و یا پی اچ خون نمی شود، و نمی تواند وارد بدن شود. از آنجایی که این ماده هرگز به جنین و یا اندام تناسلی مرد و زن نمی رسد، لذا نمی تواند آسیبی برای آنها داشته باشد و یا تاثیری بر روی تولید مثل بگذارد. تحقیقات انجام شده بر روی موجودات زنده و غیر زنده نشان داد که سود پرک فاقد هر گونه عوارض ژنتیکی می باشد.
۵-۹

۵-۱۱

ارزیابی اولیه SIDS

 

۱- شناسنامه

-۱-۱ شناسایی ماده

شماره CAS                         ۱۳۱۰-۷۳-۲

نام IUPAC:                              سود پرک

فرمول مولکولی:                     NaOH

فرمول ساختاری:                        NaOH

جرم مولکولی:                            ۴۰

سایر نام های مترادف:                 سود پرک

-۱-۲ خلوص/ ناخالصی ها/ افزودنی ها

سود پرک یک جامد سفید رنگ است که تمایل دارد به حالت مایع درآید. ناخالصی های آن عبارتند از سدیم کلوراید (کمتر از ۲ درصد) و سدیم کربنات (کمتر از ۱ درصد)، سولفات (کمتر از ۰٫۲ درصد)، و سایر ناخالصی ها دارای غلظتی کمتر از ۰٫۱ درصد می باشند.

-۱-۳ خواص فیزیکی- شیمیایی

سود پرک در دمای ۳۱۸ درجه ذوب و در دمای ۱۳۸۸ درجه سانتی گراد به جوش می آید. اگر غلظت سود پرک بالاتر از ۵۲ درصد باشد، در دمای ۲۰ درجه سانتی گراد منجمد می شود، که بیشترین حلالیت آب در دمای ۲۰ درجه محسوب می شود. فشار بخار سود پرک بسیار ناچیز است (کمتر از  هکتوپاسکال در دمای ۲۵ درجه سانتی گراد). ماده ای مانند سود پرک دارای ضریب پراکندگی آب آکتونال نمی باشد. سود پرک یک ماده ی شدیدا قلیایی می باشد که در آب، به صورت کامل به یون های سدیم و هیدروکسیل تجزیه می شود. این تجزیه شدن در آب، به شدت حرارت زاست به همین دلیل وقتی سود پرک به آب افزوده می شود، یک واکنش شدید حرارت زا تولید می شود.

۲- اطلاعات عمومی در خصوص تماس با سود پرک

-۲-۱ حجم تولید و الگوی مصرف سود پرک

میزان تقاضای جهانی برای سود پرک ۱۰۰ درصد در سال ۱۹۹۹، ۴۴ میلیون تن تخمین زده شده است. میزان تولید سود پرک در اروپای غربی و در سال ۱۹۹۸، ۹٫۳ میلیون تن تخمین می شود. پیش بینی می شود این مقدار از تقاضا، سالانه، ۳٫۱ درصد رشد داشته باشد. سود پرک از طریق الکترولیزاسیون سدیم کلوراید بدست می آید، که می توان این کار را با استفاده از فرآیند دیافراگم، غشا یا جیوه انجام داد. سود پرک به صورت جامد (قالبی، ورقه ای، مرواریدی، یا مرکب) و یا به صورت محلول با غلظت های مختلف خرید و فروش می شود. سود پرک با غلظت ۵۰ درصد، مهمترین و رایج ترین نوع صنعتی این ماده می باشد. سود پرک، عمدتا دارای کاربرد صنعتی می باشد. بیشترین کاربردهای سود پرک در سطح جهانی عبارتند از:

  • مواد آلی (۱۸%)
  • خمیر کاغذ و کاغذ (۱۸%)
  • مواد شیمیایی غیرآلی (۱۵%)
  • صابون ها، مواد شوینده، و پارچه (۱۲%)
  • – آلومینا (۸٪)
  • اصلاح آب (۵%)
  • سایر کاربردها (۲۵%)

در ضمن در صنعت تولید نوشیدنی و آبجو، از سود پرک برای پاک کردن بتری ها استفاده می شود. به علاوه بسیاری از شرکت های کلان و خرد از سود پرک استفاده های صنعتی می برند. برای مثال از سود پرک برای ضد عفونی کردن و پاک کردن استفاده می شود. مصرف کنندگان نیز از سود پرک (از کمترین غلظت تا ۱۰۰%) بهره می برند. در منزل، برای پاک کردن لوله ها و فاضلاب، ساخت صابون، و اصلاح چوب از سود پرک استفاده می شود. در باتری ها، و پاک کننده های گاز نیز از سود پرک استفاده می شود. موارد بالا تنها نمونه هایی از کاربرد سود پرک بود، اما از آنجایی که سود پرک به صورت گسترده در دسترس است، به همین دلیل دارای کاربردهای فراوان و گوناگون در کشورهای مختلف می باشد.

-۲-۲ مسیر و سرنوشت سود پرک در محیط زیست (در برخورد با مواد مختلف)

محلولیت بالا در آب و فشار بخار پایین سود پرک اشاره بر این دارد که این ماده به وفور در محیط (آبی) یافت خواهد شد. سود پرک، به صورت یون های هیدروکسیل و سدیم در محیط حاضر است، و این بدین معنی است که در سطوح خاص یا توسط ماده ی خاصی جذب نخواهد شد و در بافت های زنده انباشته نخواهد شد. این امر مشخص و روشن است که یون سدیم و یون هیدروکسیل، هر دو به وفور در طبیعت یافت می شوند [دائما تولید می شوند]. انتشارات جوی سود پرک دائما و به سرعت توسط کربن دی اکسید یا سایر اسیدها خنثی می شوند و نمک ها (مثلا سدیم کربنات) توسط باران شسته می شوند. به همین دلیل، انتشارات جوی احتمالی سود پرک مسئله ی مهمی نخواهد بود. در حمل و نقل و کاربردهای عادی سود پرک، انتشارات قابل توجه ای برای محیط زمینی وجود ندارد. مقادیر ناچیز انشارات زمینی، توسط ظرفیت بافر خاک، خنثی خواهند شد. به همین دلیل، ارزیابی و بررسی محیط زیستی سود پرک را می توان فقط به محیط دریایی (آبی، آبزی) محدود و خلاصه کرد. از آنجایی که سود پرک در محیط به صورت های  و  اتفاق نمی افتد، لذا باید یون های سدیم و هیدروکسیل را به صورت جداگانه بررسی نمود.

غلظت های اندازه گیری شده در اکوسیستم های دریایی

با اندازه گیری pH، غلظت یون های هیدروکسیل در محیط، به صورت کاملا گسترده ای مشخص شده است. pH یکی از پارامترهای بسیار مهم اکوسیستم های آبی می باشد و در برنامه های نظارت بر کیفیت آب، یک پارامتر استاندارد محسوب می شود. میانگین سالانه pH برای مهمترین اکوسیستم های آب شیرین جهان، بین ۶٫۵ تا ۸٫۳ است اما در سایر اکوسیستم های آبی، مقادیر کمتر یا بیشتری اندازه گیری شده است. در اکوسیستم های آبی با اسیدهای آلی حل شده، میزان pH اندازه گیری شده کمتر از ۴٫۰ بود،  اما جذب بیکربنات در آب هایی که دارای محتوای زیادی از کلوروفیل هستند می تواند باعث پیدایش pHهای بالاتر از ۹٫۰ در طول روز شود. pH اکوسیستم آبی معمولا از طریق فرآیندهای ژئوشیمیایی، هیدرولوژیکی و یا بیولوژیکی بدست می آید. به علاوه سدیم نیز درسطح گسترده ای در اکوسیستم های آبی اندازه گیری شده است. برای مثال، UNEP گزارشی در خصوص غلظت ۷۵ رودخانه در آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، آسیا، آفریقا، اروپا و اقیانوسیه ارائه داده است. دهمین صدک، میانگین و نودمین صدک به ترتیب برابر بودند با ۱٫۵، ۲۸ و ۶۸ میلی گرم بر لیتر.

افزودن سود پرک و ظرفیت بافر

افزودن سود پرک به یک اکوسیستم آبی می تواند میزان pH آب دریافت کننده را با توجه به ظرفیت بافر آب، افزایش دهد. به طور کلی، ظرفیت بافر را می توان از طریق موازنه ی زیر تعدیل و تنظیم کرد:

اگر pH بین ۷ و ۹ باشد، یون بیکربنات، مهمترین عامل مسئول برای ظرفیت بافر اکوسیستم آبی خواهد بود. در گزارش UNEP، غلظت بیکربنات ۷۷ رودخانه در آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، آسیا، آفریقا، اروپا و اقیانوسیه بیان شده است. دهمین صدک، میانگین، و نودمین صدک به ترتیب برابر با ۲۰، ۱۰۶، و ۱۹۵ میلی گرم در لیتر اعلام شده است. برای مشخص کردن اهمیت ظرفیت بافر، یک جدول آورده شده است که غلظت سود پرک لازم برای افزایش pH به ۹٫۰، ۱۰، ۱۱، و ۱۲ در بیکربنات با غلظت های مختلف (جدول ۱) را مشخص کرده است. داده های جدول ۱ بر اساس محاسبات می باشند اما از طریق تست های عملی تایید شده اند.

جدول ۱: غلظت سود پرک (میلی گرم بر لیتر) لازم برای افزایش pH به مقادیر ۹، ۱۰، ۱۱ و ۱۲

 

استفاده از سود پرک توسط انسان و در معرض قرار گرفتن

استفاده از سود پرک می تواند منتهی شود به انتشار سود پرک، و این امر نیز می تواند به صورت محلی یا منطقه ای، pH موجود در محیط آبی را افزایش دهد. معمولا چون پی اچِ فاضلاب ها را به دفعات زیاد اندازه گیری می کنند لذا می توان آن [پی اچ] را به راحتی تعدیل و با این روش از افزایش پی اچِ آب، تا حد قابل توجه ای جلوگیری کرد. با این وجود، در مناطقی که pH فاضلاب ها، تعدیل نمی شود، انتشار سود پرک ممکن است، میزان پی اچِ آب دریافت کننده را تا حد قابل توجه ای افزایش دهد.

اطلاعات تخصصی تحلیلی یا سایر داده های قابل اطمینان در مورد استفاده از سود پرک و انتشارات سدیم مربوط به آن، در دسترس نیست. به هر حال باید به این نکته توجه کرد که انتشارات ناشی از استفاده از سود پرک، در مقایسه با سایر منابع بشری سدیم بسیار ناچیز است برای مثال استخراج و استفاده از نمک جاده. بر اساس گزارش UNEP، غلظت کلوراید و سدیم در آب، به شدت به رودخانه های اصلی جهان وابسته است. به همین دلیل، یک ارزیابی کامل در خصوص آسیب شناسی سدیم برای محیط زیست باید تمامی منابع طبیعی و بشری سدیم را مورد بررسی و ارزیابی قرار دهد.

-۲-۳ در معرض قرار گرفتن انسان

سود پرک کاربردهای صنعتی و غیرصنعتی بسیاری دارد و در دسترس عموم می باشد. این ماده از سال های پیشین مورد استفاده بوده است. به همین دلیل، در معرض قرار گرفتن عمدی (خودکشی) یا غیرعمدی، به صورت کامل در تحقیقات پزشکی توصیف شده است. مطالعات پزشکی و تحقیقات فراوانی در زمینه ی سوختگی های ناشی از سود پرک، انجام شده و موجود است.

بلعیدن (سودپرک)

بر اساس گزارش اسکابر و همکارانش (۱۹۸۹)، ۶ مورد بلعیدن سود پرک توسط کودکان، در بخش جراحی کودکان (دانشگاه گراز، اتریش)، از ژانویه ی ۱۹۷۶ تا اکتبر ۱۹۸۸، گزارش شده است. بیمارستان سانتیاگو دکومپستلا (اسپانیا)، از ۱۹۸۱ تا ۱۹۹۰، ۶۷ مورد بلعیدن تصادفی توسط کودکان را گزارش داده است. بیشتر این حوادث در خانه اتفاق افتاده است و علت هم این بوده است که ظرف حاوی سود پرک، در مکانی نگاهداری می شده است که در دسترس کودکان بوده است. در دانمارک، در بازه زمانی ۱۹۸۴ تا ۱۹۸۸، یک تحقیق (در سطح) ملی در مورد بلعیدن مواد شیمیایی با خاصیت خورندگی انجام شد. بر اساس این تحقیق، ۵۷ مورد بلعیدن توسط کودکان (بین ۰ تا ۱۴ سال) گزارش شده بود. بر اساس گفته ی پژوهشگران، در این تحقیق، تمامی کودکانی که دچار عوارض جدی بر اثر بلعیدن سود پرک شده بودند، به شمارش آورده شده اند. بخش جراحی اطفال (آدانا، ترکیه) در طول ۱۲ سال، ۷۱ مورد بلعیدن توسط کودکان، را گزارش داده است. در کرانه باختری اسرائیل، ۲۹ مورد بلعیدن توسط کودکان از سال ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۷ گزارش شده است. در این منطقه، برای ساخت صابون خانگی از آب قلیایی استفاده می شود. بیمارستان شاندز دانشگاه فلوریدا، ۱۵ مورد بلعیدن توسط کودکان در سال های ۱۹۷۳ تا ۱۹۸۴ را گزارش کرده است. تمامی موارد ذکر شده، بلعیده شدن سود پرک توسط کودکان را گزارش داده اند. ویجبرگ و همکارانش (۱۹۸۵) از ۱ ژانویه ۱۹۷۱ تا ۳۱ دسامبر ۱۹۸۱ ، ۱۷۰ بیمار مشکوک به بلعیدن مواد سوزاننده را گزارش کرده اند. از این ۱۷۰ مورد، ۱۵ مورد سود پرک بلعیده بودند. فقط در این مورد بود که مشخص نبود آیا کودکان هم شامل بیماران بودند یا خیر. انسان ها ممکن است به خاطر بلعیدن تصادفی و یا عمدی سود پرک در معرض سدیم قرار بگیرند. به هر حال، انسان ها هر روز، از طریق تغذیه، به بدن خود، سدیم کلوراید وارد می کنند و به همین دلیل می توان گفت که روزانه در معرض سدیم قرار می گیرند. بر اساس گفته ی فودور و همکارانش (۱۹۹۹)، مقدار عادی دریافت سدیم از طریق غذا، ۳٫۱ تا ۶٫۰ گرم در روز می باشد.

تماس سود پرک با پوست و چشم

کلینیک RWTH در آلمان از سال ۱۹۸۵ تا ۱۹۹۲، ۲۳ مورد سوختگی چشم بر اثر سود پرک یا KOH گزارش داده است (کوکلکورن و همکارانش، ۱۹۹۳). در ۱۷ مورد، حادثه در محل کار اتفاق افتاده، و ۶ مورد نیز در منزل بر اثر استفاده از سود پرک یا KoH برای پاک کردن فاضلاب اتفاق افتاده است. سوختگی های قلیایی همواره مورد توجه ویژه بوده اند زیرا که مواد قلیایی به سرعت و عمیقا وارد بافت های بصری شده و به آنها آسیب وارد می کنند. در بخش جراحی چشم موسسه آموزش عالی [آموزش و پژوهش پزشکی] چندیگراه هند، از ژانویه ۱۹۸۴ تا ژوئن ۱۹۹۱، مجموعا ۲۴ بیمار به علت آسیب های چشمی ناشی از سود پرک تحت مراقبت قرار گرفتند (ساینی و همکارانش، ۱۹۹۳). بیش از نیمی از مجروحان که دچار سوختگی های چشمی شیمیایی شده بودند، کارکنان جوانی بودند که در آزمایشگاه ها و شرکت ها مشغول به کار بودند.

استنشاق سود پرک

تولید و استفاده ی عمده از سود پرک معمولا منجر به استنشاق آئروسل های سود پرک نمی شود. اما برخی از استفاده های خاص مانند پاک کردن گاز، و ضد عفونی کردن انبار، می تواند باعث تشکیل آئروسل های سود پرک شود. برای مثال، پاک کردن گاز ممکن است به علت حضور سود پرک در هوا، باعث تحریک و سوزش حلق شود. البته بیان این نکته لازم است که آئروسل های سود پرک پایدار نیستند. آئروسل ها به دلیل جذب کربن دی اکسید موجود در جو، به سرعت تغییر شکل می دهند و به تشکیل سدیم کربنات و سدیم بیکربنات منجر می شوند. تبدیل شکل آئروسل های قابل تنفس سود پرک به آئروسل های سدیم کربنات می تواند در چند ثانیه رخ دهد (کاپر و همکارانش، ۱۹۷۹). به نظر می رسد برای مشخص نمودن مواجهه تنفسی کارگران در حین تولید و استفاده، ابزار تحلیلی خاصی در دسترس نیست.

۳- خطرات و مضرات سود پرک برای سلامت انسان

-۳-۱ عوارض مضر برای سلامت انسان

سود پرک از قدیم الایام مورد استفاده های فراوانی واقع شده و به همین دلیل اطلاعات زیادی در خصوص عوارض آن بر روی سلامت انسان وجود دارد. به همین دلیل ارزیابی خطرات انسانی سود پرک، فقط بر اساس تحقیقات انجام شده بر روی حیوانات نمی باشد بلکه از تجربیات انسان هایی که در معرض آن قرار گرفته اند نیز استفاده شده است. به همین خاطر، SIDS تصمیم گرفت داده های انسانی و حیوانی را با یکدیگر مورد بررسی و تحقیق قرار دهد. عمده ترین خطر و آسیبی که سود پرک برای انسان ها دارد این است که ممکن است باعث التهاب و یا سوختگی موضعی شود و به همین دلیل آسیب های پوست و چشم به صورت جداگانه در دو بخش مجزا بیان شده است اگرچه التهاب/ خورده شدن یک عنصر SIDS نمی باشد.

-۳-۱-۱ تاکسیکو سینتیکس، متابولیزم، و توزیع

سدیم جزء اصلی ترکیبات خون می باشد و مقدار اضافی آن از طریق ادرار دفع می شود. از آنجایی که سدیم دریافتی از طریق غذا برابر است با ۳٫۱ تا ۶٫۰ گرم در روز، لذا می توان گفت که مقدار قابل توجه ای از سدیم هر روز از طریق غذا وارد بدن ما می شود. در معرض سدیم قرار گرفتن می تواند باعث افزایش pH خون شود. با این وجود، مقدار pH خون همواره تنظیم و تعدیل می شود. در واقع بی کربنات بدن از طریق ادرار و دی اکسید کربن بدن از طریق بازدم، دفع می شوند و با این کار pH خون در محدوده ی عادی (یعنی ۷٫۴ تا ۷٫۵) باقی می ماند.

هنگامی که پوست انسان در معرض غلظت های پایین قرار می گیرد، میزان دریافت سود پرک نسبتا کم است زیرا جذب یون ها بسیار اندک می باشد. لذا می توان گفت در شریط عادی حمل و نقل و استفاده از سود پرک، میزان قابل توجه ای سود پرک وارد بدن نمی کند و مقداری که بدن در اینگونه از مواجهات جذب می کند، بسیار ناچیز می باشد. تحت این شرایط، جذب  به واسطه ی مواجهه بدن با سود پرک، باعث تغییر آنچنانی در pH خون نخواهد شد. در ضمن در چنین شرایطی، مقدار سدیمی که بدن از طریق مواجهه با سود پرک دریافت می کند بسیار کمتر از مقدار سدیمی است که بدن از طریق غذا دریافت می کند. به همین دلیل، استفاده ی عادی از سود پرک و جا به جایی دستی آن در شرایط عادی، نمی تواند باعث افزایش سدیم بدن شود.

برای شفافیت بهتر، مثالی در این زمینه بیان شده است. فرض کنید شخصی روزانه در معرض ۲۰ mg (میلی گرم) سود پرک قرار می گیرد. این مقدار (۲۰ میلی گرم) از سود پرک معادل ۱۱٫۵ میلی گرم سدیم است که در مقایسه با سدیم روزانه که انسان از غذا دریافت می کند (یعنی ۳٫۱ تا ۶٫۰ گرم) بسیار ناچیز می باشد. در ضمن این مقدار سود پرک (۲۰ میلی گرم)، معادل ۰٫۵ میلی مول است، و اگر جریان خون این مقدار را جذب کند، غلظت ، تقریبا ۰٫۱ میلی مول افزایش خواهد یافت (با فرض ۵ لیتر خون برای هر انسان). وقتی این مقدار (۰٫۱ میلی مول) را با غلظت بی کربنات خون (۲۴ میلی مول) مقایسه می کنیم، مشاهده می کنیم که بسیار ناچیز است. در نتیجه این مثال نشان می دهد که استفاده ی عادی از سود پرک و جا به جایی دستی آن در شرایط عادی، نمی تواند باعث افزایش سدیم بدن شود.

-۳-۱-۲ عوارض یا خطرات حاد

بر اساس تحقیقات انجام شده بر روی حیوانات

عوارض پوستی

در آزمایشی که بر روی گروهی از موش ها انجام شد، موی بدن موش ها را تراشیده و با یک اپلیکاتور آغشته به سود پرک ۵۰ درصد، قسمتی از بدن، (به اندازه ی دایره ای با قطر ۲ سانتی متر) را آلوده به سود پرک کردند. سپس قسمت آلوده را در بازه های زمانی مختلف مورد شست و شو قرار دادند. میزان مرگ و میر موش ها، بعد از شست و شوی قسمت آلوده در بازه های زمانی: ۳۰ دقیقه، ۱ ساعت، و ۲ ساعت بعد از آلوده شدن، به ترتیب برابر بود با ۲۰، ۴۰ و ۸۰ درصد، و در زمانی که قسمت آلوده را اصلا مورد شست و شو قرار ندادند، درصد مرگ و میر، ۷۱ درصد بود. این موش ها تا ۷ روز به صورت روزانه تحت نظارت و مشاهده بودند. در تمامی موش ها، سوختگی های پیش رونده و سریعی مشاهده شد. در قسمت بعدی آزمایش، قسمت آلوده را بلافاصله پس از آلوده شدن، مورد شست و شو قرار دادند و مشاهده کردند که موش ها دچار هیچ گونه تلفات و یا سوختگی نشدند.

عوارض حاد دهانی

در این خصوص، هیچ گونه پژوهشی بر روی حیوانات انجام نشده است که بر اساس دستورالعمل های ملی یا بین المللی باشد. پژوهشی که بر روی گروهی از خرگوش ها انجام شد، نشان داد که دوز کشنده سود پرک، ۳۲۵ (میلی گرم به ازای هر یک کیلوگرم از وزن بدن) است.

بر اساس تحقیقات انجام شده بر روی انسان ها

استنشاق

در این خصوص، پژوهشی بر روی حیوانات انجام نشده است. اما استنشاق آئروسل های سود پرک ۵% توسط زن ۲۵ ساله ای که یک روز کامل در اتاقی کار می کرد که از لحاظ تهویه، ضعیف بوده، باعث شد آن زن دچار آسیب ریه ای (انسداد غیرقابل برگشت پذیر) شود. در ضمن، در کنار سود پرک، مقادیر کمی از کلسیوم کربنات، صابون نرم و پروتئین نیز وجود داشته است.

پوستی

کارگری که در یک کارخانه ی آلومینیوم سازی مشغول به کار بود، دچار سوختگی شدید بر اثر تماس با سود پرک شد و منجر به مرگ شد. او در یک حوض کم عمقی از سود پرک افتاده بود که دارای غلظت بالایی بوده و تا ۹۵ درجه سانتی گراد گرم شده بود.

دهانی

میزان و نوع آسیب بعد از بلعیدن سود پرک به فرم فیزیکی آن بستگی دارد. سود پرک جامد به دهان و حنجره آسیب وارد می کند و بلعیدن آن سخت است. سود پرک مایع، به آسانی بلعیده می شود، بو و مزه ندارد، و بیشتر به مری و معده آسیب وارد می کند.

سلو و همکارانش (۱۹۸۰) ۹ مورد بلعیدن سود پرک مایع را گزارش و توصیف کردند، که باعث آسیب مری و معده شد. شخصی که ۱۰ گرم سود پرک را در آب ریخته و نوشیده بود، دچار بافت مردگی در ناحیه ی دیواره ی معده و مری شد و بعد از ۳ روز از دنیا رفت. یک زن ۴۲ ساله با قصد خودکشی، تقریبا ۳۰ میلی لیتر سود پرک ۱۶% را بلعیده بود. این بلعیدن منجر شد که مری تقریبا ۹ سانتی متر از بین برود (باریک تر شود) که بعدا با پیوند معده درمان شد.

نتیجه گیری

سود پرک یک ماده ی خورنده است و به همین دلیل نیازی نیست که عوارض حاد آن تست شود.

-۳-۱-۳ تحریک و التهاب

التهاب پوست

تحقیقات انجام شده بر روی حیوانات

در آزمایشی که بر روی خوک ها انجام شد، قسمت پایین شکم را آلوده به سود پرک با درصد های ۸، ۱۶، و ۲۴ کردند. پس از گذشت ۱۵ دقیقه، تاول های شدیدی به وجود آمد، و سود پرک ۸ و ۱۶ درصد، بافت مردگی شدیدی در لایه های پوست به وجود آورد. سود پرک ۲۴%، باعث پیدایش تاول های شدید و فراوانی شد و در ضمن بافت مردگی شدید و عمیقی در لایه های زیرپوستی ایجاد کرد. به علاوه، در آزمایشی دیگر، بر تکه هایی از پوست [خوک ها] که ایزوله بودند، سود پرک ۱۶ و ۲۴ درصد تزریق شد. سود پرک با هر دو غلظت، باعث بافت مردگی شدید تمامی لایه های پوستی و میان پوستی [غشا میانی پوست] شد. و با گذشت زمان، این آسیب به لایه های زیرپوستی نیز گسترش یافت.

تحقیقات انجام شده بر روی انسان ها

پژوهش های معتبر انجام شده در خصوص تحریک و التهاب پوست بر اثر تماس با محلول های سود پرک در جدول ۲ خلاصه شده است.

جدول ۲: تست التهاب پوست در تماس با سود پرک

گونه (حیوان یا انسان)، نوع تست روش و ابزار غلظت نتیجه مرجع
انسان، قسمت فوقانی بازو

انسان، قسمت فوقانی بازو

۰٫۲ میلی لیتر به مدت یک ساعت (در معرض)

۰٫۲ میلی لیتر به مدت ۱۵ و ۶۰ دقیقه

۰٫۵%

۰٫۵%

تحریک پوستی برای ۵۵ درصد از داوطلبین

تحریک پوستی برای ۶۱ درصد از داوطلبین

گریفیت و همکارانش (۱۱۹۷)

یورک و همکارانش (۱۹۹۶)

انسان، پوست سالم همه ی روش ها، کمتر از ۴ ساعت ۱% تقریبا ۵۰% از داوطلبین دچار تحریک پوستی شدند یور و همکارانش (۱۹۹۵)
انسان، پوست سالم از قسمت های پشت و ساعد ۳، ۱۵، و ۶۰ دقیقه تماس با پوست ۰٫۵% و ۱% تحریک پوستی (قرمز شدن شدید) دایکس و همکارنش (۱۹۹۵)
انسان، قسمت مقابل ساعد تماس با پوست به مدت ۲۴ ساعت ۲،۱ و ۴% واکنش های عادی و غیر عادی در داوطلبین سیدناری و همکارنش (۱۹۹۵)

عوارض تماس پوست با سود پرک با غلظت ۰٫۵ درصد در یک آزمایشگاه مورد مطالعه و آزمایش قرار گرفت. آزمایشی انجام شد و در آن پوست انسان به مدت ۱۵، ۳۰ و ۶۰ دقیقه در معرض سود پرک قرار گرفت. قسمت های مورد تماس، ۲۴، ۴۸ و ۷۲ ساعت بعد از برداشتن پچ [وصله] مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بعد از ۶۰ دقیقه [بیشترین زمان تماس پوست با سود پرک] مواجهه، ۶۱ درصد از داوطلبان (۲۲ نفر از ۳۳ نفر) دچار تحریک و التهاب پوستی شدند. برای اندازه گیری میزان التهاب پوست بر اثر تماس با سود پرک ۱%، چهار نوع از پچ مورد استفاده قرار گرفت. ۱۱ از ۱۴ و ۵ از ۱۴ نفر از داوطلبین، دچار التهاب پوستی بعد از گذشت ۳۰ دقیقه شدند. در پچ های وین در بند، و فین، ۵ از ۱۴ و ۷ از ۱۴ نفر ، بعد از گذشت ۴ ساعت دچار التهاب پوستی شدند که نشان می داد در این سیستم های پچ، واکنش کاهش یافته بود.

با استفاده از روش امتیاز دهی [ثبت کردن] بالینی و دو روش ابزاری غیرانتزاعی، واکنش پوستی داوطلبین انسان به سود پرک بررسی شد؛ میزان قرمز شدن پوست، با استفاده از قرمز سنج و جریان خون مویرگی با استفاده از یک دستگاه داپلر لیزری اندازه گیری شد (دایکس و همکارنش، ۱۹۹۵). محلول های سود پرک با درصدهای ۰٫۵ و ۱ به پوست پشت بدن به مدت های ۳، ۱۵ و ۶۰ دقیقه مالیده شد و پس از ۱، ۲۴ و ۴۸ ساعت مورد ارزیابی واقع شد. با افزایش زمان در معرض بودن [تماس یا مواجهه پوست با سود پرک] میزان قرمز شدن نیز افزایش یافت و همچنین پس از گذشت ۱، ۲۴ و ۴۸ ساعت بعد از جدا کردن پچ از پوست، میزان قرمز شدن پوست، افزایش یافت. مقایسه ی پوست پشت بدن و پوست مقابل بازو نشان داد که میزان حساسیت پوست نسبت به سود پرک در پشت بیشتر است.

میزان التهاب و تحریک پوست در تماس با سود پرک، با استفاده از تست ۲۴ ساعته پچ با غلظت های مختلف و با استفاه از یک تست کوتاه مدت مواجهه با سود پرک به مدت ۱۰ دقیقه، بر روی ۳۴ داوطلب تست و اندازه گیری شد (سیدناری و همکارنش، ۱۹۹۵). تست پچ ۲۴ ساعته با غلظت ۴ درصد نشان داد که داوطلبین در دو گروه طبقه بندی می شوند: داوطلبینی که واکنش عادی (۲۵ نفر از ۳۴ نفر) نشان دادند و آنهایی که واکنش های فوق العاده (۹ از ۳۴) نشان دادند. افرادی که بدن آنها واکنش فوق العاده ای نسبت به سود پرک نشان داده بود، دچار التهاب افزایشی شدند و انعطاف پذیری پوست آنها کاهش یافت و رطوبت پوستی آنها کمتر شد.

نتیجه گیری

بر اساس تحقیقات حیوانی، معلوم شد که محلول سود پرک ۸ درصد خورنده می باشد. بر اساس تحقیقات انسانی معلوم شد که سود پرک با غلظت ۰٫۵ تا ۴ درصد التهاب آور است. در ۲ تحقیق متفاوت معلوم شد که سود پرک با غلظت ۰٫۵ درصد برای ۵۵ و ۶۱ درصد از داوطلبین التهاب آور بود و بنابراین می توان نتیجه گرفت که سود پرک با غلظت کمتر از ۰٫۵ درصد، التهاب آور نیست.

تماس با چشم

تحقیقات انجام شده بر روی حیوانات

تحقیقات معتبر در خصوص میزان التهاب چشم در تماس با محلول سود پرک به صورت خلاصه در جدول ۳ بیان شده است.

جدول ۳: تست های انجام شده در خصوص میزان التهاب چشم در تماس با محلول سود پرک

گونه روش و ابزار غلظت نتیجه مرجع
خرگوش تزریق ۰٫۱ میلی لیتر در چشم چپ ۰٫۰۰۴؛ ۰٫۰۴؛ ۰٫۲؛ ۰٫۴ و ۱٫۲ درصد از ۰٫۰۰۴ تا ۰٫۲ درصد: غیرالتهاب آور

۰٫۴ درصد: التهاب خفیف

۱٫۲ درصد: خورنده

مرگان و همکارانش (۱۹۸۷)
خرگوش تزریق ۰٫۱ میلی لیتر، شست و شوی چشم (بعد از ۳۰ ثانیه)، عدم شست و شوی چشم ۰٫۱؛ ۰٫۳؛ ۱٫۰ و ۳٫۰ درصد ۰٫۱ و ۰٫۳ درصد: غیرالتهاب آور

۱٫۰ و ۳٫۰ درصد: التهاب آور و ورم آور

مرفی و همکارنش (۱۹۸۲)
خرگوش بر اساس دستورالعمل ۴۰۵ موسسه OECD 1 و ۲ درصد ۱ درصد: غیرالتهاب آور

۲ درصد: التهاب آور

جیکوبز (۱۹۹۲)

در چشم چپ خرگوش های آلبینو، ۰٫۱ میلی لیتر سود پرک تزریق شد (مرگان و همکارانش، ۱۹۸۷). هر دو چشم چپ و راست خرگوش ها تا ۲۱ روز با میکروسکوپ مورد ارزیابی و بررسی قرار گرفت. مطابق با معیارهای EPA، سود پرک با غلظت ها و مقادیر ۰٫۰۰۱ مول (۰٫۰۰۴ درصد)، ۰٫۰۱ مول (۰٫۰۴ درصد)، و ۰٫۰۵ مول (۰٫۲ درصد) غیرالتهاب آور، و ۰٫۱ مول (۰٫۴ درصد) التهاب خفیف، و ۰٫۳ مول (۱٫۲ درصد) خورنده شناخته شد.

شدت این عوارض به مقدار مواجهه، غلظت سود پرک، مدت زمان در معرض بودن و نحوه ی درمان پس از تماس، بستگی دارد. مواد قلیایی باعث بافت مردگی می شوند و می توانند در بافت ها نفوذ کنند (مرفی و همکارانش، ۱۹۸۲). هنگامی که ۱۰۰ میکرو لیتر سود پرک با غلظت ۱٫۰ و ۳٫۰ درصد در چشمان خرگوش ها تزریق شد، باعث ورم شد که تا ۷ روز باقی بود، در حالی که سود پرک با غلظت های ۰٫۱ و ۰٫۳ درصد این کار را نکرد.

بر اساس تستی که بر روی خرگوش های نیوزلندی انجام شد، و این تست مطابق با دستورالعمل ۴۰۵ موسسه OECD بود، سود پرک با غلظت ۱ درصد برای چشم ها التهاب آور نبود در حالی که غلظت ۲ درصد، باعث التهاب چشم ها شد (جیکوبز، ۱۹۹۲). ۱۰۰ میکرولیتر سود پرک در چشم ها تزریق شد و معلوم شد که غلظت ۲ درصد باعث التهاب چشم ها می شود.

نتیجه گیری

تحقیقات انجام شده بر روی حیوانات نشان داد که میزان التهاب چشم ها به غلظت بستگی دارد. معلوم شد که سود پرک با غلظت های ۰٫۲ تا ۱٫۰ درصد التهاب آور نمی باشد، اما غلظت های ۱٫۲ درصد و بالاتر از آن، خورنده می باشند.

-۳-۱-۴ حساسیت

پارک و همکارانش (۱۹۹۵) تحقیقاتی را در این زمینه انجام داده اند. در این تحقیق، داوطلبین مرد از ناحیه پشت در معرض سود پرک با غلظت ۰٫۰۶۳ تا ۱٫۰ درصد قرار گرفتند. بعد از ۷ روز از داوطلبین خواسته شده که غلظت ۰٫۱۲۵ درصد را امتحان کنند. هیچ گونه واکنش التهاب آوری مشاهده نشد. بر اساس این تحقیق، سود پرک هیچ گونه حساسیتی پوستی ایجاد نمی کند. در ضمن، سود پرک استفاده های فراوانی دارد و از قدیم مورد استفاده بوده است، اما با وجود استفاده های فراوان، تا کنون گزارشی مبنی بر حساسیت وجود نداشته است. بنابراین می توان نتیجه گرفت که سود پرک باعث حساسیت نمی شود.

-۳-۱-۵ خطرات ناشی از مواجهه مکرر (دائما در تماس و معرض بودن)

در این زمینه هیچ گونه تحقیقی بر روی حیوانات انجام نشده است.

یک مرد ۶۳ ساله، به مدت ۲۰ سال هر روز در معرض بخار [غبار و مه] سود پرک بوده که دچار بیماری انسدادی در ناحیه تنفسی شد (رابین و همکارانش، ۱۹۹۲). از آنجایی که میزان و مقدار مواجهه ی این مرد به صورت دقیق مشخص نشده بود، لذا این گزارش دارای اعتبار چندانی نمی باشد.

از میان عوارضی که تماس مکرر با سدیم بر روی انسان دارد، بر روی عوارض سدیم بر جلوگیری و کنترل فشار خون تمرکز شده است. میزان نمکی که بدن از طریق غذا دریافت می کند، توسط فودر و همکارانش (۱۹۹۹) بررسی و منتشر شده است. بر اساس این گزارش، جذب ۲ تا ۳ گرم نمک در روز، دریافتی، نسبتا محدود و کمی گزارش شده، ۳٫۱ تا ۶ گرم، عادی، و دریافت بیش از ۶ گرم سدیم در هر روز، مصرف بیش از حد گزارش شده است.

نیاز نیست مضرات تماس مکرر از طریق دهان با هیدروکسید مورد مطالعه قرار گیرد زیرا در غلظت های بالا، این ماده خورنده یا التهاب آور می باشد، اما در غلظت های پایین، هیدروکسید توسط اسید معده که pH بسیار کمی دارد، خنثی می شود. در ضمن، در جا به جایی و شرایط عادی سود پرک، امکان تماس دهانی وجود ندارد لذا نیازی به آزمایش با موش ها نمی باشد.

-۳-۱-۶ آسیب ژنتیکی

تحقیقات انجام شده بر روی موجودات زنده

در این زمینه تحقیقات معتبری در دسترس نمی باشد.

در آزمایشی که بر روی مغز استخوان یک موش انجام شد، ۱۵ میلی مول سود پرک مورد تماس قرار گرفت، و نتیجه نشان داد که تاثیر چندانی بر روی مغز استخوان نداشت (آرون و همکارانش، ۱۹۸۹). تحقیقات انجام شده بر روی موجودات زنده و غیر زنده نشان داد که سود پرک هیچ گونه عوارض ژنتیکی ندارد. در ضمن سود پرک در شرایط عادی وارد بدن نمی شود لذا آزمایشات دیگری در این زمینه لازم نیست. (بخش ۳-۱ را مطالعه نمایید).

تحقیقات انجام شده بر روی موجودات غیر زنده

در آزمایشات انجام شده بر روی DNA، معلوم شد سود پرک هیچ گونه عوارض ژنتیکی ندارد. نیاز نیست مضرات ژنتیکی سود پرک از طریق تماس دهان با هیدروکسید مورد مطالعه قرار گیرد زیرا در غلظت های بالا، این ماده خورنده یا التهاب آور می باشد، اما در غلظت های پایین، هیدروکسید توسط اسید معده که pH بسیار کمی دارد، خنثی می شود. در ضمن، در جا به جایی و شرایط عادی سود پرک، امکان تماس دهانی وجود ندارد لذا نیازی به آزمایش های ژنتیکی نمی باشد.

-۳-۱-۷ آسیب به ناحیه تناسلی (تولید مثل)

هیچ گونه تحقیق معتبری در این زمینه بعد از تماس دهانی، پوستی، یا تنفسی سود پرک با حیوانات، انجام نشده است. در شرایط عادی استفاده از سود پرک و جا به جایی آن باعث وارد شدن سود پرک به بدن نمی شود لذا می توان بیان کرد که این ماده عملا هیچ گاه به جنین و یا اندام تناسلی مرد و زن نمی رسد، و نمی تواند آسیبی برای آنها داشته باشد.

-۳-۲ ارزیابی اولیه برای سلامت انسان

سود پرک خورنده است. محلول سود پرک با توجه به غلظت آن، غیرالتهاب آور، التهاب آور، یا خورنده است و می تواند بر روی پوست، چشم، یا دستگاه گوارشی، عوارض موضعه ای ایجاد نماید. بر اساس تحقیقات انجام شده بر روی انسان ها، معلوم شد که غلظت ۰٫۵ تا ۴٫۰ درصد، برای پوست التهاب آور است و با توجه به تحقیقات انجام شده بر روی حیوانات، معلوم شد غلظت ۸ درصد، خورنده ی پوست می باشد. بر اساس تحقیقات حیوانی، سود پرک با غلظت ۰٫۲ تا ۱٫۰ درصد، برای چشم، غیرالتهاب آور و غلظت ۱٫۲ درصد یا بالاتر از آن، خورنده است. بر اساس یک تحقیق انسانی، سود پرک، باعث هیچ گونه حساسیتی در انسان ها نشده است. در ضمن این مطلب در عمل نیز ثابت شده است. عوارض حاد سود پرک به حالت فیزیکی (مایع یا جامد)، غلظت و مقدار آن بستگی دارد. در مورد حیوانات، بلعیدن سود پرک (با دوز: ۲۴۰ و ۴۰۰ میلی گرم به ازای هر یک کیلوگرم وزن حیوان) باعث مرگ می شود. در مورد انسان ها نیز گزارشاتی مبنی بر مرگ بر اثر تماس پوستی و بلعیدن وجود دارد.

در خصوص مضرات تماس دائمی با سود پرک، هیچ گونه تحقیقی بر روی حیوانات انجام نشده است. استفاده عادی از سود پرک و جا به جایی نرمال آن، باعث افزایش غلظت سدیم خون و یا پی اچ خون نمی شود، لذا می توان بیان کرد که این ماده، هرگز به جنین و یا اندام تناسلی مرد و زن نمی رسد، و نمی تواند آسیبی برای آنها داشته باشد. بر اساس آزمایشات ژنتیکی انجام شده بر روی موجودات زنده و غیر زنده، سود پرک باعث هیچ گونه آسیب ژنتیکی نمی شود. تجربه نشان داده است که همواره خطر تماس عمدی و تصادفی با سود پرک جامد یا مایع وجود داشته و دارد. بیشتر بلعیدن های تصادفی به کودکان مربوط می شود و ظاهرا در خانه اتفاق افتاده است. با توجه به مستندات پزشکی، تماس تصادفی پوستی و چشمی با سود پرک کمتر از بلعیدن آن گزارش شده است. به علت خاصیت جذب رطوبت هوا، سود پرک هیچ وقت گرد و غبار تولید نمی کند. در ضمن، سود پرک، دارای فشار بخار ناچیزی می باشد و دائما توسط کربن دی اکسید در جو، خنثی می شود و به همین دلیل امکان تماس با بخار یا گرد و غبار آن وجود ندارد.

مضرات سود پرک برای محیط زیست

-۴-۱ مضرات سود پرک برای محیط زیست آبی (آبزی)

در غلظت های گزارش شده در پژوهش های مختلف، هیدروکسید موجود در سود پرک، تنها دلیل مضر بودن آن بیان شده است، زیرا در این غلظت ها، میزان غلظت سدیم بسیار ناچیز می باشد و به اندازه ای نیست که بتواند عوارضی را برای محیط زیست ایجاد کند. با این وجود، در آزمایشات مضر بودن سود پرک، باید به این نکته توجه کرد که نتایج این آزمایشات به ظرفیت بافر واسطه ی آزمایش بستگی دارد. در واسطه هایی که دارای بافر بالایی هستند، یون هیدروکسیل، خنثی خواهد شد، و میزان مضر بودن، کم خواهد بود، اما در واسطه هایی که دارای بافر پایینی هستند، میزان pH به سرعت افزایش پیدا خواهد کرد در میزان مضر بودن، نسبتا زیاد خواهد بود (در ضمن بخش ۲-۱ را مطالعه نمایید). به جز عوارض مستقیم (تغییر pH)، سود پرک می تواند عوارض غیر مستقیمی نیز داشته باشد. تغییر pH می تواند بر سایر مواد شیمیایی تاثیر گذارد و باعث شکل گیری گونه هایی جدید شیمیایی شود و از این طریق میزان مضر بودن را افزایش یا کاهش دهد. برای مثال، NH3 از NH4+، مضرتر است.

مضرات سود پرک برای محیط زیست و آزمایشات انجام شده در این خصوص، در جدول ۴ بیان شده است. به طور کلی، تحقیقات انجام شده در خصوص مضرات سود پرک، بر اساس دستورالعمل های استاندارد فعلی انجام نشده است.

جدول ۴: مضرات سود پرک برای محیط زیست آبی

 

 

 

عوارض سود پرک بر روی ماهی ها

در آزمایشی که بر روی ماهی قرمز انجام شد، غلظت کشنده ی سود پرک برابر شد با ۱۶۰ میلی گرم در لیتر؛ اما در ۱۰۰ میلی گرم در لیتر که معادل پی اچِ ۹٫۸ می باشد، هیچ گونه مرگ و میری مشاهده نشد. در آزمایشی مشابه بر روی گونه ی دیگری از همان ماهی، غلظت کشنده ی سود پرک، ۱۲۵ میلی گرم بر لیتر مشخص شد. تماس طولانی مدت سود پرک با غلظت های ۲۵ تا ۱۰۰ میلی گرم بر لیتر، باعث به وجود آمدن تغییرات قابل توجه ای در بیولوژی ماهی ها شد.

عوارض سود پرک بر روی بی مهرگان

میزان LC50 برای نوعی از کک های آبی که در آب های شیرین یافت می شوند، بعد از گذشت ۴۸ ساعت از تماس با سود پرک، برابر بود با ۴۰ میلی گرم در لیتر (وارن و همکارانش، ۱۹۹۹). مک کی و همکارانش (۱۹۶۳) در خصوص عوارض سود پرک برای بی مهرگان، پژوهش کوتاهی انجام دادند. آستانه ی غلظت مضر برای دافنیا مگنا (نوعی میگو)، ۴۰ تا ۲۴۰ میلی گرم بر لیتر گزارش شده است. غلظت های ۱۲۵ تا ۱۰۰۰ میلی گرم بر لیتر برای لارو حشرات، کشنده گزارش شدند.

غلظت کشنده ی سود پرک برای انواع حلزون های برداری برابر است با ۴۵۰ و ۱۵۰ میلی گرم بر لیتر (گوهر و همکارانش، ۱۹۶۱). میزان LC50 برای نوعی از کرم های حلقوی آبی، بعد از گذشت ۴۸ ساعت از تماس با سود پرک، برابر بود با ۳۳ تا ۱۰۰ میلی گرم در لیتر (پارکر، ۱۹۸۴).

عوارض سود پرک برای گیاهان آبزی

اطلاعاتی در این زمینه موجود نمی باشد.

عوارض سود پرک بر روی جانوران زنده ی میکروسکوپی

اطلاعات موجود در این زمینه از اعتبار چندانی برخوردار نیستند.

نتیجه گیری

در بسیاری از موارد، میزان pH، ظرفیت بافر و یا ترکیب واسطه، مورد بحث و بررسی قرار نگرفته، در حالی که در آزمایشات مضرات سود پرک، این اطلاعات بسیار ضروری می باشند. این دلیل، اصلی ترین دلیل برای نامعتبر بودن اغلب آزمایشات در جدول ۴ می باشد. اگر چه در خصوص عوارض حاد و مزمن سود پرک، آزمایشات معتبری وجود ندارد، اما آزمایشات بیشتری در این زمینه لازم نیست. تعداد قابل توجه ای از آزمایشات در خصوص عوارض حاد سود پرک انجام شده و در جدول ۴ بیان شده است و نتایج این آزمایشات تقریبا نامتناقض و مشابه به یکدیگر است. این آزمایشات روی هم رفته، اشارات خوبی در خصوص میزان و سطح عوارض حاد سود پرک کرده اند.

به علاوه از این اطلاعات نمی توان برای محاسبه ی غلظت بی زیان [ PNEC یا  ] سود پرک استفاده کرد. اکوسیستم های آبزی با توجه به قلیایی بودن و پی اچ، مشخص و شناخته می شوند و موجوات این اکوسیستم ها نیز به این ویژگی های طبیعی عادت دارند و با آنها سازگاری کامل دارند. بر اساس قلیائیت طبیعی آب ها، موجودات زنده دارای شرایط پی اچ مختلف هستند، که این محدوده از آب های بافری ضعیف با پی اچ ۶ یا کمتر شروع شده و تا آب های بسیار سخت با پی اچ ۹ می رسد. در خصوص ارتباط بین پی اچ و ساختار اکوسیستم ها، اطلاعات زیادی وجود دارد و گوناگونی طبیعی پی اچ در اکوسیستم های ابزی به صورت کامل و دقیق در سطح وسیعی گزارش شده است.

معمولا غلظت بی زیان [PNEC] را باید از اطلاعات اکوتاکسیتی [مضرات برای محیط زیست] موجود محاسبه و بدست آورد. یک  همان غلظت بی زیان یا PNEC است که بر اساس غلظت های افزوده شده ی یک ماده ی شیمیایی است. بر اساس داده های موجود، محاسبه ی غلظت بی زیان [ PNEC یا  ] برای سود پرک، امری بی فایده است زیرا:

  • پی اچ طبیعی اکوسیستم های آبزی می تواند به شدت با یکدیگر تفاوت داشته باشد و هر اکوسیستم پی اچ خاص خود را دارد.
  • در ضمن، میزان حساسیت هر اکوسیستم به تغییرات پی اچ با سایر اکوسیستم ها فرق می کند.
  • تغییرات پی اچ به خاطر اضافه شدن سود پرک، به شدت تحت تاثیر ظرفیت بافر آب دریافت کننده است.

اگرچه غلظت بی زیان سود پرک محاسبه نشده است، اما لازم است عوارض سود پرک بر محیط زیست محاسبه و ارزیابی شود. پی اچِ آب دریافت کننده را بعد از تخلیه سود پرک در آن، می توان بر اساس پی اچ و ظرفیت بافر فاضلاب، و آب دریافت کننده و عامل رقیق ساز فاضلاب محاسبه کرد. در ضمن، تغییرات پی اچ را می توان به راحتی از طریق آزمایشات آزمایشگاهی یا تحقیقات میدانی محاسبه کرد. تغییرات پی اچ را باید با تغییرات طبیعی پی اچِ آب دریافت کننده مقایسه کرد و بر اساس این مقایسه است که باید بررسی و بیان کرد: آیا تغییرات پی اچ قابل قبول است یا خیر.

-۴-۲ مضرات سود پرک برای محیط زیست زمینی (خشکی)

در این خصوص، تحقیق خاصی صورت نگرفته است زیرا تماس سود پرک با محیط زیست زمینی بسیار ناچیز می باشد. نتایج تحقیقات در این زمینه به شدت به ظرفیت بافر خاک بستگی دارد و می توان این نتایج را بر اساس ظرفیت بافر خاک پیش بینی کرد.

-۴-۳ سایر مضرات سود پرک برای محیط زیست

این ماده شامل عوارض دیگری نیست.

-۴-۴ ارزیابی اولیه در خصوص محیط زیست

خطر یا ضرری که سود پرک برای محیط زیست دارد ناشی از یون هیدرواکسیل آن می باشد (تغییر pH). به همین دلیل، تاثیر سود پرک بر موجودات زنده، به ظرفیت بافر اکوسیستم دریایی یا زمینی بستگی دارد. در واقع تفاوت در ظرفیت بافر ((واسطه ی آزمایش یا تست)) باعث شده سود پرک، عوارض حاد متفاوتی بر روی موجودات زنده ی آبزی داشته باشد. در آزمایشات میزان سمی بودن، غلظت کشنده ی [LC50 یا متوسط غلظت کشنده: غلظتی که باعث مرگ ۵۰% از حیوانات مورد آزمایش شود و بر حسب میلی گرم بر لیتر بیان می شود] سود پرک برای موجودات زنده ی دریایی بین ۳۳ تا ۱۸۹ mg/l (میلی گرم بر لیتر) مشخص شد.

از آنجایی که ظرفیت بافر، pH، و نوسانات پی اچِ هر اکوسیستمی، مخصوص به خود آن اکوسیستم می باشد، لذا محاسبه ی غلظت بی زیان [ PNEC یا  ] امری بی فایده خواهد بود. برای ارزیابی عوارض احتمالی تخلیه سود پرک در محیط زیست، باید تغییرات پی اچِ آب دریافت کننده [آبی که سود پرک به داخل آن اضافه می شود] را محاسبه یا اندازه گیری کرد. تغییرات به وجود آمده در پی اچ [بعد از اضافه شدن سود پرک به آب] را باید با تغییرات طبیعی پی اچِ آب دریافت کننده [تغییراتی که به صورت طبیعی در پی اچ آب به وجود می آید]، مقایسه ور ارزیابی کرد، و بر اساس این مقایسه، بیان کرد که آیا تغییرات پی اچ قابل قبول است یا خیر.

استفاده از سود پرک می تواند منتهی شود به انتشار سود پرک، و این امر نیز می تواند به صورت محلی یا منطقه ای، pH موجود در محیط آبی را افزایش دهد. معمولا پی اچِ فاضلاب ها [پسابی که وارد رودخانه یا دریا می شود] را به دفعات زیاد اندازه گیری می کنند، به همین دلیل می توان آن [پی اچ] را به راحتی تعدیل و با این روش از افزایش پی اچِ آب، تا حد قابل توجه ای جلوگیری کرد. اگر پی اچِ فاضلاب ها با توجه به پی اچ طبیعی و ظرفیت بافری آب دریافت کننده و با استفاده از محدود سازی و یا  رقیق سازی، کنترل شود، دیگر تولید یا استفاده از سود پرک، تاثیرات زیان آوری بر روی محیط زیست آبی نخواهد داشت.

انتشارات سدیم آبی حاصل از استفاده از سود پرک، در مقایسه با سایر منابع، کمتر است. واضح است که یک ارزیابی کامل از خطرات سود پرک برای محیط زیست نباید فقط، تمامی منابع طبیعی و مصنوعی [بشری] سود پرک را بررسی کند بلکه باید تمامی پژوهش های صورت گرفته در خصوص سمی بودن نمک های سود پرک [نمک های سدیم] برای محیط زیست را نیز بررسی و ارزیابی نماید که این مطلب خارج از محدوده ی این گزارش می باشد.

۵- پیشنهادات

در خصوص محیط زیست و سلامت انسان ها، نیاز به تحقیقات بیشتری نیست در صورتی که از طریق ابزارهای کنترلی مناسب و کارآمد، از تماس اتفاقی با سود پرک جلوگیری شود.

به دلیل خورنده بودن این ماده، SIDS، تحقیقات دیگری انجام نخواهد داد.

بر اساس مصوبه ی ۷۹۳/۹۳ شورا، باید در اتحادیه اروپا، یک ارزیابی خطر صورت گیرد.