اسید نیتریک

اسید نیتریک را میتوان از نوع پرمصرف ترین و قویترین اسید های موجود قلمداد کرد و از لحاظ مصرف نیز به لحاظ قیمتی که دارا می باشد و با توجه به کارایی آن بسیار پر مصرف می باشد . اسید نیتریک ۵۷% شیراز شاید بتوان گفت بهترین اسید نیتریک کشور بوده و بعد از آن اسید نیتریک ۶۲% پتروشیمی کارون قرار دارد . اسید نیتریک شیراز با درصد خلوص بالا و کیفیت صادراتی اش که به صورت اسید نیتریک حداقل ۵۳% توسط پتروشیمی ارائه میشود همواره دارای درصد بالای ۵۵ و ۵۶ % می باشد . اسید نیتریک به دلیل درخواست مشتریان عزیز به صورت بسته بندی شده توسط اشرکت بزرگ آذراسید از هم اکنون قابل ارائه و فروش می باشد که مشتریان عزیز می توانند بسته به مقدار درخواست خود آن را در هر نوع سته بندی که تمایل دارند دریافت نمایند . لازم بذکر است که این شکرت دارای دو انبار بزرگ در تریز و تهران می باشد که هر کدام قادر به ارائه اسید نیتریک درخواستی شما خواهند بود منتهی انبار تبریز فاقد هرگونه هزینه انبارداری و بارگیری نیز می باشد که برای مشتریان نزدیک به این شهر بسیار مقرون به مصرفه خواهد بود . اسید نیتریک ارائه شده در این شرکت به صورت تضمینی و تا یک سال گارانتی عدم افت کیفیت بوده و هرگونه ایراد در جنس با مسئولیت شرکت خواهد بود . مشتریان عزیز  دیگر لازم نیست که علاوه بر دغدغه های خرید ، به فکر عدم کیفیت و قیمت بالا باشند . از این پس با خهرید از این شرکت با خیال آسوده و بدون هیچ گونه دغدغه ای جنس خود را به صورت بسته بندی شده تحویل بگیرید . شما میتوانید جهت خرید اسید نیتریک ۵۷% پتروشیمی شیراز از طریق درباره ما یا تمالس با ما با این شرکت تماس حاصل فرمایید . مطمئنا اولین خرید شما از این شرکت تمام دغدغه های خرید قبلی شما را از این به بعد کاهش و از بین خواهد برد .

برای خرید اسید نیتریک تماس بگیرید .

اطلاعات تماس

شماره های تماس :

  • آقای مرتضی بخشایشی  ۰۹۱۴۱۰۳۲۲۹۲
  • آقای رضا بخشایشی       ۰۹۱۴۱۰۳۲۳۲۹

آدرس انبار ها :

  • انبار تبریز : جاده مایان – شهرک صنعتی مایان – فلکه دوم
  • انبار تهران : جاده قدیم قم – شور آباد

راهنمای حمل و نقل نیتریک اسید در تانکرها

 

فهرست مطالب

۱- مقدمه

۲- خواص و طبقه بندی اسید نیتریک

۲-۱- خواص عمومی

۲-۲- خواص شیمیایی

۲-۲-۱- خواص اسیدی

۲-۲- خواص اکسیداسیون

۲-۳- خواص فیزیکی

۲-۴- طبقه بندی اسید نیتریک و خطرات جانی آن

۳- طراحی و ساخت تجهیزات حمل و نقل

۳-۱- طراحی و ساخت تانکر های مخصوص حمل و نقل با قطار

۳-۲- طراحی و ساخت تانکرهای مخصوص حمل و نقل جاده ای

۳-۲-۱- بازشدن از کف [دهنه ی کف]

۳-۲-۲- جنس تانکرها

۳-۲-۳- پمپ ها

۳-۳- طراحی و ساخت تانکرهای ایزوله

۳-۴- طراحی و ساخت تانکرهای مخصوص حمل و نقل در آبراه های داخلی

۴- بررسی ایمنی پیمانکاران حمل و نقل عمده و عوامل اجرایی آنها

۴-۱- مناسب بودن پیمانکار حمل و نقل: بررسی و نظارت

۴-۲- بررسی ایمنی پیمانکار حمل و نقل

۵- آموزش های لازم برای رانندگان تانکرهای جاده ای، و کارکنان کشتی های حمل و نقل

۵-۱- دوره های آموزش عمومی برای رانندگان تانکرهای جاده ای

۵-۲- دوره های آموزش تخصصی برای رانندگان تانکرهای جاده ای حمل اسید نیتریک

۵-۳- ملاک و معیار رانندگان حمل و نقل اسید نیتریک

۵-۴- آموزش های لازم برای کارکنان کشتی های حمل و نقل اسید نیتریک

۶- پوشش محافظ و تجهیزات ایمنی کارکنان

۷- عملیات بارگیری و تخلیه

۷-۱- مقررات بارگیری و تخلیه

۷-۱-۱- تجهیزات لازم برای ایستگاه های تخلیه و بارگیری

۷-۱-۲- پلتفورم کاری

۷-۱-۳- بازوی بارگیری

۷-۱-۴- محل بارگیری

۷-۲- مقررات بارگیری تانکرها

۷-۲-۱- چک لیست ها

۷-۲-۲- مناسب بودن تانکرها

۷-۲-۳- کمترین و بیشترین سطح بارگیری

۷-۲-۴- محکم بودن تانکرها

۷-۲-۵- لیبل گذاری و علامت گذاری تانکرها

۷-۲-۶- سایر اقدامات در زمان بارگیری تانکرها

۷-۳- محدودیت مدت زمان حمل و نقل اسید نیتریک بالای ۹۹ درصد

۸- حمل و نقل جاده ای نیتریک اسید

۸-۱- تعهدات و مسئولیت های پیمانکار حامل

۸-۲- مدت زمان مجاز برای حمل و نقل جاده ای اسید نیتریک بالای ۹۹ درصد

۸-۳- پارک کردن ایمن وسیله ی نقلیه

۸-۴- شرایط آب و هوایی نامساعد (بد)

۸-۵- تاخیرات یا حوادث

۹- حمل و نقل ریلی نیتریک اسید

۹-۱- مسئولیت های اداره ی راه آهن

۹-۲- مدت زمان مجاز برای حمل و نقل ریلی نیتریک اسید بالای ۹۹ درصد

۹-۳- تاییدیه دریافت اسید نیتریک بالای ۹۹ درصد توسط مشتری

۹-۴- اقدامات لازم در مواقع اضطراری

۹-۵- حمل و نقل ترکیبی

۱۰- حمل و نقل اسید نیتریک توسط کشتی در آبراه های داخلی

۱۰-۱- اقدامات لازم در مواقع اضطراری حمل و نقل

۱۰-۲- اقدامات لازم در مواقع اضطراری

۱۰-۳- لباس محافظ و تجهیزات ایمنی خدمه ی کشتی

۱۱- عملیات تخلیه

۱۱-۱- مقررارت بارگیری و تخلیه

۱۱-۲- چک لیست ها

۱۱-۳- بازرسی قبل از تخلیه

۱۱-۴- کمترین و بیشترین سطح بارگیری

۱۱-۵- محکم بودن تانکرهای تخلیه شده

۱۱-۶- لیبل گذاری و علامت گذاری تانکرهای تخلیه شده

۱۱-۷- سایر اقدامات در هنگام تخلیه ی تانکرها

۱۲- سیستم کمک های متقابل در مواقع اضطراری حمل و نقل اسید نیتریک

 

 

 

۱- مقدمه

این کتابچه، شامل استانداردهای لازم و راهنمای حمل و نقل اسید نیتریک است که توسط اعضا و کارشناسان گروهی از مجموعه CEFIC تهیه شده است. در این راهنما، فقط به حمل و نقل اسید نیتریک در داخل اروپا و در تانکرهای بزرگ پرداخته شده و به حمل و نقل در بسته بندی های کوچک و در دریاهای آزاد پرداخته نشده است. با وجود اینکه در این راهنما فقط به بخش حمل و نقل اسید نیتریک پرداخته شده است اما باید به این نکته نیز توجه کرد که اسید نیتریک به عنوان یک ماده ی خطرناک، باید تحت قوانین ایمنی و بهداشتی و همچنین استانداردهای بسته بندی و لیبل گذاری مواد خطرناک قرار بگیرد.

اگرچه نیتریک اسید به عنوان یک ماده ی خطرناک محسوب می شود، اما با استفاده از اقدامات و احتیاط های لازم، می توان حمل و نقلی ایمن و مطمئن به وجود آورد. حمل و نقل اسید نیتریک تحت قوانین مللی و بین المللی بسیار دقیق و مفصل می باشد. در این راهنما تمامی قوانین موجود بیان شده و به همه ی عوامل دخیل در حمل و نقل، توصیه می شود، خود را با این قوانین وفق دهند. با این وجود، هر شخصی که از این راهنما استفاده می کند، خود، مسئول بررسی و به کارگیری راهنما می باشد. هیچ یک از بخش های این قوانین را نباید به نحوی ترجمه و تفسیر کرد که مغایر با قوانین مللی و بین المللی باشد. در همه ی موارد، قانون و مقررات بر بخش های این راهنما ارجحیت دارد.

۲- خواص و طبقه بندی اسید نیتریک

۲-۱- خواص عمومی

اسید نیتریک ، یک ماده شیمیایی است که اهمیت بسیار زیادی در صنعت دارد. این ماده، یک اسید بسیار قوی ، و یک عامل اکسیداسیون بسیار قدرتمند است و این قابلیت را دارد که مواد طبیعی را به نیترات تبدیل کند و این مواد نیترات شده در تولید بسیاری از مواد شیمیایی، ضروری می باشند. اما با این وجود، کاربرد اصلی آن در تولید نیترات آمونیاک است که در صنایع کودسازی بسیار مهم است. در طبقه بندی های قانونی، برای سهولت بیشتر، فقط به خواص فیزیکی این محصول اشاره شده است اما لازم است همه ی خواص آن از قبیل فیزیکی، شیمیایی و سمی بررسی شود.

۲-۲- خواص شیمیایی

اسید نیتریک ، یک اسید قوی و تک پایه ای است، که به عنوان یک عامل اکسیداسیون بسیار قدرتمند، قادر است بسیاری از ترکیبات طبیعی را نیترات نماید.

۲-۲-۱- خواص اسیدی

اسید نیتریک مانند سایر اسیدهای معمولی، با قلیاها، اکسیدات پایه و کربنات ها واکنش می دهد و نمک تشکیل می دهد، و مهمترین این نمک ها هم، آمونیاک نیترات می باشد. نیتریک اسید، به خاطر ماهیت اکسیداسیونی که دارد، در واکنش با فلزات، هیدروژن، رها نمی کند و در نتیجه نمک های حاصل از این واکنش ها، غالبا دارای حالت اکسیدی بالاتری هستند. به همین دلیل، امکان خوردگی، تا حد بالایی وجود دارد و برای جلوگیری از خوردگی، باید از فلزات ضد زنگ و خوردگی و یا آلیاژهای مناسب استفاده کرد. (به بخش ۳ مراجعه نمایید) اسید نیتریک، یک اسید قوی محسوب می شود، زیرا در محلول های رقیق شده، کاملا یونیزه شده است. در حالی که نیتریک اسید پایه، به شدت ضعیف می باشد.

۲-۲- خواص اکسیداسیون

اسید نیتریک ، به عنوان یک عامل اکسیداسیون بسیار قوی، به سرعت با مواد طبیعی واکنش می دهد و این واکنش ها می توانند انفجاری باشند. با توجه به غلظت اسید، دما و عامل کاهنده ی موجود در واکنش، ممکن است هر یک از واکنش های زیر رخ دهد:

به طور کلی، واکنش های اکسیداسیونی، در درجه اول با اسید غلیظ رخ می دهند، زیرا تمایل دارند که دی اکسید نیتروژن (NO2) تشکیل دهند. خواص اسیدی تمایل دارند بر اسید رقیق مسلط شوند، و ترجیحا اکسید نیتروژن (NO) تشکیل دهند. اما، با این وجود، واکنش های اکسیداسیونی، در برخورد با سایر مواد، فقط در موادی رخ می دهد که ظرفیت اکسید شدن آنها کمتر از  باشد.

این نوع واکنش، در برخورد با همه ی فلزات رخ می دهد به جز فلزات گران بها و آلیاژهای بخصوص. اگرچه، کرومیوم، آهن، و آلومینیوم، به راحتی در محلول اسید نیتریک ، حل می شوند، اما اسید غلیظ یا متراکم شده، یک لایه اکسید فلزی تشکیل می دهد که از اکسیداسیون بیشتر فلز محافظت می کند. به طور کلی، در واکنش با فلزات الکتروشیمیایی پایین تر از هیدروژن، تمایل به انتشار دی اکسید نیتروژن و اکسید نیتروژن دارد، اما در برخورد با فلزات بالاتر از هیدروژن، تمایل دارد نیتروژن، آمونیاک، هیدروکسیل آمین یا اکسید نیتروژن تولید کند. در برخورد با عناصر غیر فلز به جز نیتروژن، اکسیژن، کُلر و بُرم، معمولا آنها را تا بالاترین سطح اکسیدی خود، اکسید می کند.

۲-۳- خواص فیزیکی

اسید نیتریک بدون آب (۱۰۰٪) یک مایع بی رنگ با غلظت ۱۵۲۲ کیلوگرم در متر مکعب است که در دمای منفی ۴۱٫۶ درجه سانتی گراد منجمد شده و بلورهای سفید تشکیل می دهد و در دمای ۸۴٫۱ درجه سانتی گراد به جوش می آید. طبق واکنش زیر، هنگام جوش در حضور نور، حتی در دمای اتاق، احتمال تجزیه جزئی با تشکیل دی اکسید نیتروژن وجود دارد:

واکنش فوق بدین معنی است که برای جلوگیری از تجزیه ی اسید نیتریک بدون آب، باید آن را در دمای زیر صفر درجه سانتی گراد نگه داری نمود. نیتروژن دی اکسید در اسید نیتریک حل نشده، باقی می ماند و آن را به رنگ زرد و یا در دماهای بالاتر به رنگ قرمز در می آورد. اسید خالص، وقتی که در معرض هوا قرار می گیرد، تمایل به انتشار دود سفید دارد، اما اسید و نیتروژن دی اکسید حل نشده، بخارهای قهوه ای مایل به قرمز انتشار می کند، و در نهایت منجر به تولید اسید معروفی به نام ((اسید نیتریک قرمز)) می شود. اسید نیتریک همیشه در آب حل می شود و تقطیر آن باعث انتشار آزئوتروپی با NHO3 (با غلظت ۶۹٫۲ درصد) و دمای بالا (۱۲۱٫۹ درجه سانتی گراد) در فشار جو می شود. دو هیدرات جامد نیز شناخته می شوند. مونوهیدرات (HNO3.H2O) و تری هیدرات (HNO3.3H2O). (در ضمن به پیوست ۱ مراجعه نمایید)

اکسیدات نیتروژن دارای یک خصوصیت ویژه هستند و آن این است که در اسید نیتریک به آسانی حل می شوند، و با توجه به غلظت اکسیدها، این خصوصیت، تقریبا همه ی ویژگی های فیزیکی نیتریک اسید را تحت تاثیر قرار می دهد. این ویژگی های فیزیکی عبارتند از فشار بخار بالای اسید نیتریک مایع، دمای جوش، و همچنین رنگ نیتریک اسید که در قسمت فوق به آن اشاره شد.

اسید نیتریک با افزایش غلظت، دچار تجزیه ی حرارتی و یا نوری می گردد، و از آنجایی که اکسیدات نیتروژن تولید شده، به صورت ناقص و یا کامل در اسید تجزیه می شوند، لذا ممکن است باعث تغییرات قابل ملاحظه ای در فشار بخار بالای مایع شوند. روشن ترین تعریفی که از اسید نیتریک قرمز وجود دارد، تعریفی است که در کتاب ((ویژگی های خطرناک مواد صنعتی ساکس)) آمده است و در آنجا بیان شده است که این محصول، حاوی بیش از ۱۷ درصد NO2 با غلظتی بیش از ۱۴۸۰ کیلوگرم در متر مکعب است.

۲-۴- طبقه بندی اسید نیتریک و خطرات جانی آن

طبقه بندی حمل و نقل، طبقه بندی محصول EU، رفتار محصولات مختلف در شرایط گوناگون و خطرات و مضرات جانی این محصول، به صورت خلاصه، در جدول ۱ بیان شده است. اطلاعات این جدول به صورت کلی می باشد و استفاده کنندگان باید جزئیات کامل تر و دقیق تر در مورد ایمنی، بهداشت، و سایر ملزومات را از منابع دیگر جست و جو نمایند. علاوه بر این، حتی اگر هماهنگی های لازم در خصوص حمل و نقل این محصول، در اتحادیه اروپا صورت گرفته باشد، باز هم برخی مقررات و قوانین ملی وجود دارد که مخصوص به هر کشور می باشد، و باید طبق آن قوانین و ضوابط اقدام نمود.

جدول ۱: طبقه بندی اسید نیتریک و خطرات جانی آن

نیتریک اسید غلظت کمتر از ۷۰ درصد غلظت بیشتر از ۷۰ درصد اسید نیتریک قرمز
رفتار نیتریک اسید در صورت انتشار و مخلوط شدن با هوا · خورنده

· غیر قابل احتراق

· ممکن است باعث ایجاد بخار غلیظ شود

· اکسید کننده

· در برخورد با مواد احتراق آمیز، ممکن است باعث ایجاد آتش گردد

· خورنده

· غیر قابل احتراق

· ممکن است باعث ایجاد بخار غلیظ شود

· به شدت اکسید کننده

در برخورد با مواد احتراق آمیز، ممکن است باعث ایجاد آتش گردد

· به شدت خورنده

· غیر قابل احتراق

· در صورت قرار گرفتن در معرض هوا، بخارهای به شدت سمی ای ساطع می کند.

· به شدت اکسید کننده است و اکسیژن آزاد می کند.

· در برخورد با مواد احتراق آمیز، بلافاصله شعله ور می شود.

رفتار اسید نیتریک در صورت انتشار و مخلوط شدن با آب · کاملا در آب حل می شود و گرما تولید می کند

· مخلوط خورنده ای را شکل می دهد

· کاملا در آب حل می شود و گرما تولید می کند

· مخلوط خورنده ای را شکل می دهد

· کاملا در آب حل می شود و گرما تولید می کند

· مخلوط خورنده ای را شکل می دهد

خطرات جانی · در صورت برخورد با پوست، سوختگی های شدیدی را به وجود می آورد

· بخار آن می تواند به شدت باعث سوختگی ناحیه چشم ها، دستگاه تنفسی و ریه شود

· در صورت استنشاق بخار، ممکن است باعث بروز ورم های ریوی گردد.

· در صورت برخورد با پوست، سوختگی های شدیدی را به وجود می آورد

· بخار آن می تواند به شدت باعث سوختگی ناحیه چشم ها، دستگاه تنفسی و ریه شود

· در صورت استنشاق بخار، ممکن است باعث بروز ورم های ریوی گردد.

· در صورت برخورد با پوست، سوختگی های شدیدی را به وجود می آورد

· بخار آن می تواند به شدت باعث سوختگی ناحیه چشم ها، دستگاه تنفسی و ریه شود

· در صورت استنشاق بخار، ممکن است باعث بروز ورم های ریوی گردد.

طبقه بندی حمل و نقل (IMDG) · UN 2031

· کلاس لیبل ۸

· گروه بسته بندی ۲

· رده بندی D از لحاظ کنار هم چیدن

· به عنوان کلاس ۵٫۱ طبقه بندی شده، اما در صورت داشتن غلظت بیشتر از ۵۰ درصد، از کلاس های ۴٫۱ و ۵٫۱ و ۷ ،جدا شده محسوب می شود.

· UN 2031

· کلاس لیبل ۸

· گروه بسته بندی ۲

· رده بندی D از لحاظ کنار هم چیدن

· به عنوان کلاس ۵٫۱ طبقه بندی شده، اما در صورت داشتن غلظت بیشتر از ۵۰ درصد، از کلاس های ۴٫۱ و ۵٫۱ و ۷ ،جدا شده محسوب می شود.

· UN 2031

· کلاس لیبل ۸

· گروه بسته بندی ۲

· رده بندی D از لحاظ کنار هم چیدن

· به عنوان کلاس ۵٫۱ طبقه بندی شده، اما در صورت داشتن غلظت بیشتر از ۵۰ درصد، از کلاس های ۴٫۱ و ۵٫۱ و ۷ ،جدا شده محسوب می شود.

۳- طراحی و ساخت تجهیزات حمل و نقل

۳-۱- طراحی و ساخت تانکرهای مخصوص حمل و نقل با واگن قطار

طراحی و ساخت این تانکرها، باید مطابق با مقررات و ضوابط زیر باشد:

  • تمامی قوانین و مقررات ملی حمل و نقل ریلی
  • تمامی قوانین و مقررات بین المللی حمل و نقل ریلی کالاهای خطرناک

در ضمن، این تانکرها، نباید هیچ گونه دریچه ای که کمتر از سطح مایع باشد، را داشته باشند. در صورت استفاده از نوع تانکرها [تانکرهایی که دریچه های آنها در کف (زیر) قرار دارد] باید بررسی و ارزیابی های لازم و دقیقی بر روی آنها صورت گیرد. ضخامت دیواره ی تانکرها باید مطابق با استانداردهای حمل و نقل ریلی و ساخته شده از استیل و آلومینوم خاص باشد که در پیوست ۴ اشاره شده است.

تانکرهایی که از قسمت فوقانی، بارگیری و تخلیه می شوند، تنها در قسمت فوقانی، دارای تجهیزات تخلیه و بارگیری هستند و از سایر قسمت ها و بخش های تانکر، هیچ گونه اتصال دیگری ندارند. دستگاه بارگیری و تخلیه شامل لوله ی رایزینگ و یا افزایش [درجه افزایش] (۸)، نازل فشار (۱۰)، و نازل بارگیری (۱۲) می باشد، (شکل های ۱ و ۲ را مشاهده نمایید)

لوله ی افزایش (۸)

لوله ی افزایش، که معمولا قرمز رنگ است، فقط برای تخلیه استفاده می شود و با یک درپوش، بسته شده است. ممکن است در آن یک دریچه ی شات آف نیز تعبیه شود. عمق داخلی این لوله ممکن است ۵۰ تا ۸۰ میلی متر باشد. نازل لوله ی افزایش دارای عمق داخلی ۱۰۰ تا ۱۲۵ میلی متر است. (هشدار! هرگز در ابتدا لوله افزایش را باز نکنید).

نازل فشار (۱۰)

نازل فشار که معمولا آبی رنگ است، به منظور اعمال هوای فشرده شده به تانکر است که از آن برای تخلیه فشار، در هنگام تست نشتی تانکر، استفاده می شود. عمق داخلی نازل فشار باید حداقل ۴۰ میلی متر باشد. در ضمن این نازل حتما باید دارای دریچه ی شات آف باشد.

نازل بارگیری (۱۲)

به طور کلی، بارگیری تانکرهای ریلی، توسط نازل بارگیری، صورت می گیرد که معمولا به رنگ خاکستری است. عمق داخلی آن باید حداقل ۱۰۰ میلی متر باشد. این نازل باید حتما با یک درپوش، مهر و موم شده باشد و در ضمن باید مجهز به دریچه ی شات آف باشد.

۳-۲- طراحی و ساخت تانکرهای مخصوص حمل و نقل جاده ای

طراحی و ساخت این تانکر ها، باید مطابق با مقررات و ضوابط زیر باشد:

  • تمامی قوانین و مقررات ملی حمل و نقل جاده ای
  • تمامی قوانین و مقررات بین المللی مانند توافقنامه ی اروپایی در خصوص حمل و نقل جاده ای کالاهای خطرناک

۳-۲-۱- بازشدن از کف [دهنه ی کف]

تانکرهایی که اسید زیر ۷۰ درصد جا به جا می کنند می توانند دهنه و دریچه هایی داشته باشند که از سطح مایع داخل تانکرها پایین تر باشد. در این صورت، حمل کننده باید قبل از بارگیری، بررسی نماید که جنس تانکر و پیچ و مهره های آن مطابق با الزامات اسید نیتریک باشد (پیوست ۲ را مشاهده نمایید). برای حمل و نقل اسید بالای ۷۰ درصد، ترجیحا، تانکرهایی را استفاده نمایید که دریچه و دهنه های آن در قسمت فوقانی قرار دارد. با این وجود، ممکن است دلایل محکمی وجود داشته باشد و شما ناگریز از استفاده از تانکرهایی شوید که دریچه و دهنه ی آن در کف یا پایین تر از سطح مایع باشد. برای مثال، ممکن است که مشتری شما بخواهد، برای تخلیه ی بار خود، از جاذبه ی زمین استفاده کند. در این صورت حتما باید این تانکرها با دقت ویژه ای بررسی و ارزیابی شوند. در ضمن نکات زیر نیز باید رعایت شوند:

  • حامل باید به صورت مرتب وضعیت دریچه ها را بررسی و به تولید کننده گزارش دهد.
  • تولید کننده باید محکم بودن همه ی دریچه ها را بررسی نماید. مخصوصا اگر دریچه ها در کف قرار داشتند.

۳-۲-۲- جنس تانکرها

تانکرهای مخصوص حمل و نقل نیتریک اسید بالای ۷۰ درصد باید از استیل مخصوص و مقاوم در برابر اسید نیتریک ساخته شوند. مواد مناسب عبارتند از:

هشدار: مواد زیر برای ساخت تانکرهای حمل اسید نیتریک مناسب نیستند و باید کنار گذاشته شوند.

تمامی شیلنگ ها باید از مواد مقاوم در برابر اسید نیتریک ساخته شوند. مواد مناسب عبارتند از پلی تترافلوراتیلین و پلی پروپلین. شیلنگ های اتصال باید با نیتریک اسید سازگار باشند (مثلا از استیل های ضدزنگ لیست شده در بالا، ساخته شده باشند). هر تانکر جاده ای باید یک گواهی تاییدیه از طرف شرکت حمل و نقل داشته باشد که نشان دهد این تانکر و تمامی قسمت های آن از مواد استاندارد و مخصوص اسید نیتریک ساخته شده است.

۳-۲-۳- پمپ ها

از پمپ ها می توان هم برای تخلیه و هم برای بارگیری استفاده کرد. برای پمپاژ اسید نیتریک با غلظت ۷۰ درصد می توان از پمپ های شیمیایی استانداردی استفاده کرد که از مواد معمولی ساخته شده اند؛ (مانند DIN/EN 1.4408 = UNS I 92900 (ASTM A 296 grade C78M)). اما برای پمپاژ اسید نیتریک بالا ۷۰ درصد، پیشنهاد می شود از پمپ های مغناطیسی دوطرفه ساخته شده از آنیتینیت، یا موادی مانند DIN/EN 1.4361=USN S 30601، یا پمپ های هوای فشرده ی ساخته شده از کمپوزیت PTFE/TFM ، استفاده شود.

۳-۳- طراحی و ساخت تانکرهای ایزوله [تانکرهایی که در داخل یک محفظه ی کانتینر شکل قرار دارند]

از تانکرهای ایزوله، ممکن است برای حمل و نقل جاده ای، ریلی، دریایی و یا آبراه های داخلی استفاده شود. این تانکرها باید مطابق با مقررات ملی و بین المللی مخصوص به انواع حمل و نقل ها طراحی و ساخته شوند. سازگاری مواد این تانکرها باید بررسی شود. قبل از بارگیری، باید مناسب بودن این تانکرها را از طریق مقایسه ی شریط آن با گواهینامه های صادر شده توسط مسئولان ذیربط یا صاحب بار، بررسی و تایید نمود. در ضمن، برای حمل و نقل اسید با غلظت بالای ۷۰ درصد، پیشنهاد می شود از تانکرهایی استفاده شود که دریچه های آن در قسمت فوقانی است.

۳-۴- طراحی و ساخت تانکرهای مخصوص حمل و نقل در آبراه های داخلی

تانکرهای حمل و نقل اسید نیتریک در آبراه های راین و آلمان باید مطابق با مقررات ساخت ADNR باشد. در ضمن باید از مقررات پلیس بازرسی ناوبری راین نیز متابعت نماید. هر یک از تانکرها باید به صورت فردی بررسی و برچسب تایید داشته باشد. این گواهی تایید باید بیان کند که این تانکرها به صورت تک تک، بررسی شده اند و ساخت و تجهیزات آنها مناسب برای حمل و نقل نیتریک اسید می باشد. این گواهی تایید را باید اداره ی مسئول ایالت ریپرین راین و بلژیک صادر نماید. در ضمن این اداره می تواند در صورت تایید گواهی شرکت، از بررسی آنها صرف نظر نماید.

۴- بررسی ایمنی پیمانکاران حمل و نقل عمده و عوامل اجرایی آنها

۴-۱- مناسب بودن پیمانکار حمل و نقل: بررسی و نظارت

همه ی تولید کنندگان اسید نیتریک برای حمل و نقل محصولات خود از پیمانکاران حمل و نقل استفاده می کنند. شرکت تولید کننده محصولات شیمیایی باید به دقت، شرکت حمل و نقل را بررسی نماید و اطمنیان حاصل نماید که شرکت حامل از شایستگی لازم برخوردار است و تمامی استانداردهای ایمنی و مقررات مربوط به حمل و نقل نیتریک اسید را رعایت نموده است. در قرارداد بین شرکت شیمیایی و شرکت حامل باید به وضوح قید گردد که شرکت حامل حق ندارد برای حمل و نقل نیتریک اسید با یک شرکت زیرمجموعه ی دیگر، بدون هماهنگی شرکت شیمیایی، عقد قرارداد نماید. در مواردی که حمل و نقل از نوع ترکیبی و چندمرحله ای باشد، آخرین شرکت حامل، به عنوان یک شرکت زیرمجموعه محسوب نخواهد شد. شرکت حامل دوم نیز باید مانند شرکت اول، تحت بازرسی و بررسی شرکت تولید کننده قرار گیرد. شرکت حامل اول نباید شرکت حامل دوم را بدون مجوز کتبی شرکت شیمیایی تعویض نماید. پیمانکار حاملی که می خواهد نیتریک اسید بالای ۷۰ درصد را جا به جا نماید، باید گواهی ایزو ۹۰۰۰ را دارا باشد.

۴-۲- بررسی ایمنی پیمانکار حمل و نقل

تمامی شرکت های تولیدی که برای حمل و نقل نیتریک اسید عمده با شرکت های حامل قرارداد دارند، باید حداقل هر دو سال یکبار، وضعیت ایمنی شرکت حامل را بررسی نمایند. با این کار، می توانند از مناسب بودن وضعیت شرکت حامل و استانداردهای آن مطمئن شوند. بررسی وضعیت ایمنی شرکت حامل توسط شرکت تولید کننده به معنای برداشتن مسئولیت از دوش شرکت حامل در امر بررسی تجهیزات خود از لحاظ مطابق بودن با استانداردها و مقررات ایمنی نیست و شرکت حامل همچنان مسئول کنترل وضعیت تجهیزات خود می باشد و باید همواره تجهیزات خود را در بهترین شرایط حفظ نماید.

۵- آموزش های لازم برای رانندگان تانکرهای جاده ای، و کارکنان کشتی های حمل و نقل

۵-۱- دوره ی آموزش عمومی برای رانندگان تانکرهای جاده ای

طبق آیین نامه مقررات ملی و بین المللی حمل و نقل کالاهای خطرناک (برای مثال ADR) تمامی رانندگانی که کالاهای خطرناک را در تانکرهای ثابت یا متحرک با ظرفیت بیش از ۳۰۰۰ لیتر حمل می کنند، باید یک گواهی معتبر داشته باشند که ثابت کند آنها یک دوره ی آموزشی، مخصوص حمل و نقل کالاهای خطرناک، گذرانده اند. گواهینامه ی ADR نشان دهنده ی این است که دارنده ی آن در چنین دوره ی آموزشی شرکت کرده و نمره ی قبولی آزمون پایانی را دریافت نموده است.

۵-۲- دوره ی آموزش تخصصی برای رانندگان تانکرهای جاده ای حمل اسید نیتریک

از ویژگی های خطرناک نیتریک اسید، می توان به خورندگی آن، تاثیرات اکسیداسیونی آن، و انتشار بخارهای خطرناک آن اشاره نمود. تولید کننده ی نیتریک اسید باید به رانندگان، آموزشات لازم در خصوص خطرات نیتریک اسید را ارائه دهد. رانندگانی که کالاهای خطرناک با ظرفیت بیش از ۱۰۰۰ لیتر را در تانکرهای متصل و متحرک حمل می کنند باید یک گواهینامه ی شرکت در دوره ی آموزشی داشته باشند که توسط اداره ی مسئول صادر شده باشد. رانندگان باید با خطرات و مضرات مرتبط با نیتریک اسید آشنا باشند و بتوانند در موقعیت های اضطراری اقدامات ایمنی مناسب را اتخاذ نمایند. پیوست ۳ حاوی پیشنهادات لازم در خصوص دوره های آموزشی رانندگان و نحوه ی برگزاری این دوره ها می باشد. خریدار نیتریک اسید باید از حامل درخواست کند که رانندگانی را استفاده کند که آموزش های مخصوص حمل و نقل نیتریک اسید را دیده باشند. شرکت حامل باید وضعیت اعتبار گواهینامه ی رانندگان خود را بررسی نماید و اطمینان حاصل کند که آنها هر دو سال یکبار دوره ی آموزشی را تکرار می کنند و همچنین باید به آنها گوشزد نماید که هنگام حمل و نقل نیتریک اسید، آن گواهینامه را به همراه خود داشته باشند.

۵-۳- ملاک و معیار رانندگان حمل و نقل نیتریک اسید

بررسی وضعیت راننده ی وسیله ی حمل و نقل به عهده ی فرستنده ی نیتریک اسید می باشد. نباید از رانندگانی که گواهینامه ی آموزشی معتبر ADR برای حمل و نقل نیتریک اسید را ندارند استفاده شود. فرستندگان نیتریک اسید لیست شده در پیوست ۷، باید بر اساس مبانی متقابل، گواهینامه های آموزش تخصصی صادر شده توسط سایر فرستندگان را به رسمیت شناسند.

۵-۴- آموزش های لازم برای کارکنان کشتی های حمل و نقل نیتریک اسید

حداقل یک شخص دارای صلاحیت باید روی عرشه ی کشتی باشد. سایر کارکنانی که برای اولین بار می خواهند روی کشتی مخصوص حمل و نقل نیتریک اسید کار کنند باید توسط سایر کارکنان باتجربه یا فرستندگان نیتریک اسید ، قبل از بارگیری، آموزش ببینند.

۶- پوشش محافظ و تجهیزات ایمنی کارکنان

باید از روش های فنی و اصولی استفاده کرد که حمل و جا به جایی مستقیم و دستی اسید را به حداقل برساند و این کار برای جلوگیری از حمل مستقیم نیتریک اسید معمولی یا نیتریک اسید بسیار غلیظ توسط کارکنان بسیار ضروری است. برای مثال، باید نشت محصول در زمان حمل و نقل نیتریک اسید یا در زمان انجام کارهایی از قبیل تخلیه ی شیلینگ ها، تعمیر یا بازسازی، مهر و موم کردن، پیچ و مهره کردن، و یا پمپ های استارت را پیش بینی کرد. جنس و طرح پوشش محافظ و تجهیزات ایمنی کارکنان باید به نوعی باشد که با توجه به غلظت اسید، بتواند در برابر خطرات احتمالی نشت، از کارکنان محافظت نماید. آیتم های احتمالی تجهیزات ایمنی عبارتند از:

  • لباس سرتاسری محافظ در برابر مواد شیمیایی که بدن را کامل پوشش دهد
  • کفش مناسب یا چکمه های مقاوم در برابر اسید
  • ماسک محافظ
  • کلاه ایمنی یا کلاه ایمنی با محافظ گردن
  • دستکش های مقاوم در برابر اسید

لباس محافظتی مخصوص و تجهیزات مورد استفاده باید مطابق با قوانین مرتبط به مواد و محل کار شرکت باشد. برای مثال، ممکن است در برگه ی اطلاعات ایمنی هر شرکت، پیشنهادات خاصی در این زمینه وجود داشته باشد. رانندگانی که نیتریک اسید را از طریق جاده ها، حمل و نقل می کنند باید تجهیزات محافظتی مشخص شده در کارت TERM [مخصوص حمل و نقل جاده ای] را به صورت آماده در داخل وسیله ی نقلیه و همراه خود داشته باشند. در ضمن، رانندگان، بعد از آخرین باری که تخلیه کرده اند و هنوز آن مخازن را پاک نکرده اند [یعنی مخازن خالی نیتریک اسید را حمل و نقل می کنند] نیز باید پوشش محافظتی را به همراه خود داشته باشند.

۷- عملیات بارگیری و تخلیه

۷-۱- مقررات بارگیری و تخلیه

۷-۱-۱- تجهیزات لازم برای ایستگاه های تخلیه و بارگیری

در هنگام تخلیه و بارگیری، برای جلوگیری از حرکت و جا به جایی تانکر، باید اقدامات احتیاطی لازم صورت پذیرد. ورود به محل بارگیری باید به شدت محدود شود تا کسی وارد آنجا نشود.

۷-۱-۲- پلتفورم کاری

پلتفورم ایستگاه بارگیری باید مراحل تاشو داشته باشد و تجهیزات زیر باید بر روی آن نصب شود:

  • بازو یا بازوهای بارگیری [پرکننده]
  • دستگاه هایی برای تست نشتی (غلظت اسید کمتر از ۹۹ درصد)
  • اتصال آبریز [فلاش]
  • خطوط زهکشی برای اسید باقی مانده
  • اتصالات دریچه ی فشار مخزن
  • تجهیزات ایمنی مانند دوش برای چشم و دوش اضطراری
  • سوئیچ اضطراری برای توقف عملیات بارگیری

۷-۱-۳- بازوی بارگیری

این بازو باید از مواد مناسب ساخته شده باشد (به بخش ۴-۲-۲ مراجعه شود) و تجهیزات زیر باید به آن متصل باشد:

  • دریچه ی شات آف
  • یک اتصال به یک خارج کننده یا خط تعویض گاز
  • یک گارد محافظ در برابر سرریز کردن
  • یک جمع کننده ی قطره

۷-۱-۴- محل بارگیری

محل بارگیری و تخلیه باید به نحوی ساخته شود که اسیدهای ناشی از نشتی، سرریز کردن، پاشیدن و غیره، در جایی جمع آوری شوند و به یک محل ایمن هدایت شوند.

۷-۲- مقررات بارگیری تانکرها

۷-۲-۱- چک لیست ها

بارگیری تانکرها، همیشه باید به ترتیبی انجام شود که در چک لیست آمده است و پس از انجام هر مرحله، باید آن را به صورت مستند ثبت و ضبط کرد. نمونه هایی از این چک لیست ها در پیوست ۴ و ۵ آمده است. در ضمن جنبه های محیط زیستی نیز باید به این چک لیست ها اضافه شود. تعهدات معمول در چک لیست ها در زیر بخش های زیر توضیح داده شده است.

۷-۲-۲- مناسب بودن تانکرها

مطمئن شوید که:

  • تانکر برای استفاده ی نیتریک اسید، تایید شده باشد:

قبل از عملیات بارگیری، باید تاییدیه های مرتبط با مناسب بودن تانکر برای استفاده ی نیتریک اسید بررسی و چک شود. این کار را هر منطقه می تواند به صورت انفرادی و طبق روش خود انجام دهد. در مورد تانکرهای ریلی، تاریخ بازرسی بعدی تانکر را چک نمایید. تاریخ بازرسی بر روی پوشش نوشته شده است. اگر تاریخ بازرسی بعدی یک تانکر ریلی رد شده بود، آن تانکر را پر و یا جا به جا نکنید. نکته: ممکن است تانکرهای ریلی خالی که پاک نشده اند، به منظور انتقال برای بازرسی، حمل و نقل شوند، در این صورت اشکالی ندارد اگر تاریخ بازرسی بعدی آنها رد شده باشد.

  • بررسی کنید که تانکر پاک باشد:

تنها زمانی می توان در تانکرهای پاک نشده، محتوای جدیدی ریخت که این مواد جدید با مواد باقیمانده ی قبلی، واکنش خطرناک ندهند. قبل از بارگیری، واحد پاک کردن تانکرها، باید یک سند پاکیزگی ارائه کند که بیان می کند این تانکر با استفاده از روشی مناسب پاک شده و عاری از هرگونه آلودگی می باشد. در ضمن اگر مواد باقیمانده در تانکر و مواد جدید، یکسان بودند، در این صورت نیز باید یک سند وجود داشته باشد که بیان کند این دو مواد یکسان هستند و مخزن عاری از هرگونه آلودگی است.

  • بررسی کنید که تجهیزات تانکر مناسب نیتریک اسید باشد:

شیلنگ و واشرها و اتصالات تخلیه نباید با نیتریک اسید واکنش دهند (برای مثال، اتصالات برنزی مناسب این کار نیستند).

  • بررسی کنید که تانکر و تجهیزات آن، سالم باشند [از قبل آسیب ندیده باشند]:

از تانکرهای آسیب دیده برای حمل و نقل نیتریک اسید استفاده نکنید. قبل از بارگیری، به صورت چشمی و عینا آن را بررسی کنید تا مطمئن شوید تانکر هیچ گونه صدمه ی فیزیکی ندیده باشد، مثلا فرورفتگی یا ترک یا شکستگی نداشته باشد. در صورت مشاهده ی هر گونه آسیب آشکار از پر کردن آن تانکر خودداری نمایید. علاوه بر ظاهر تانکر، ممکن است تجهیزات آن نیز دارای آسیب ها و مشکلاتی باشد. به واشر ها و اتصالات در هنگام بارگیری دقت ویژه نمایید. تمامی واشرها و مهر و موم ها باید در همه جای لازم، موجود باشند، مناسب باشند، و عاری از هرگونه آسیبی باشند. در صورت مشاهده ی هرگونه کمبود، فورا آن را رفع نمایید. قبل از حمل و نقل، هر قطعه ای از تجهیزات که خراب بود و یا وجود نداشت، را تعویض و یا جایگزین نمایید. مخصوصا در خصوص مهره ها، پیچ ها و گیره ها در تانکرهای ریلی.

جنس واشرها و وسایل مهر و موم کردن

واشرهای تانکرهای ریلی

بین واشرهای به اصطلاح دائمی و واشرهای قابل تعویض، یک تمایزی وجود دارد.

واشرهای دائمی

از واشرهای دائمی در اتصالات فلنجی استفاده می شود و از این اتصالات [فلنجی] در عملیات عادی و نرمال استفاده نمی شود، مانند واشرهایی که بر روی موارد زیر وجود دارد:

  • مخزن گنبدی شکل
  • نازل لوله ی افزایش
  • نازل فشار که تحت دریچه ی شات آف قرار دارد

نمونه هایی از واشرهای مناسب عبارتند از:

  • واشر سرامیکی PTFE مانند RIVAL PTFE
  • واشرهای سرامیکی PA1- Profile، با ضخامت ۳ میلی متر (مانند شرکت کمپچن)
  • واشرهای ساخته شده با استاندارد یورو گیلون ۳۵۰۱ E.

واشرهای دائمی معمولا تا زمانی که نشتی رخ ندهد مورد استفاده قرار می گیرند و در آن مکان باقی می مانند، مگر اینکه بازرسی ها نشان دهد که نیاز به تعویض دارند. واشرهای دائمی باید تنها توسط کارگروه های مجهز و باتجربه، مانند کارگروه خاص برای وسایل نقلیه ریلی، نصب شوند.

واشرهای قابل تعویض

واشرهای قابل تعویض را می توان، مستقیما در تمامی سطوح اتصالات استفاده شده در عملیات عادی، نصب نمود، مانند موارد زیر:

  • نازل فشار
  • لوله ی افزایش
  • نازل بارگیری
  • دریچه ی شات آف مربوطه، در صورت وجود.

برای تانکرهای ریلی حمل و نقل نیتریک اسید بالای ۷۰ درصد، واشرهای بسته بندی شده ی PTFE مانند نوع Y  با Klingersil C 8200، ۲=۰٫۷ میلی متر ضخامت، بسیار مناسب هستند. ممکن است برای تانکرهای ریلی مخصوص حمل و نقل نیتریک اسید کمتر از ۷۰ درصد، از واشرهای قابل تعویض ساخته شده از یورو گیلون، گیلون آبی ۳۵۰۴، و استاندارد ۳۵۰۱E استفاده شود. واشرهای قابل تعویض، فقط یکبار باید استفاده شوند.

واشرهای مخازن جاده ای

در تمامی قسمت ها، مخصوصا دریچه های کف، برای هرچه بیشتر کردن ایمنی در طول حمل و نقل، باید از واشرهای PTFE مانند گیلون آبی ۳۵۰۴ یا تفلون استفاده شود.

۷-۲-۳- کمترین و بیشترین سطح بارگیری

قانون و مقررات کالاهای خطرناک، برای بارگیری کالاهای خطرناک مایع در تانکرها، کمترین و بیشترین سطح مجاز را مشخص نموده است. این مقادیر، ربطی به بیشترین وزن مجاز در حمل جاده ای یا محدودیت های وزنی در مسیرهای خاص ریلی، ندارد و کاملا جدا از این مقادیر می باشد. در اصل، علت بیان این وزن ها، [یعنی کمترین و بیشترین حد مجاز بارگیری] مربوط می شود به انبساط مایعات داخل تانکرها، زیرا ممکن است دمای آنها افزایش یابد و منبسط شوند. فقط تانکرهای با حجم بیشتر از ۷۵۰۰ لیتر، دارای کمترین سطح بارگیری هستند یا تانکرهایی که سوپاپ داخلی ندارند. معمولا، کمترین سطح بارگیری در دمای مرجع ۱۵ درجه سانتی گراد، ۸۰ درصد است. تانکرهای ریلی دارای کمترین سطح بارگیری نیستند. کمترین سطح بارگیری به موارد زیر بستگی دارد:

  • به نوع تانکر
  • به ضریب انعکاس مکعبی نیتریک اسید
  • دمای بارگیری
  • طبقه بندی کالاهای خطرناک
  • به نوع وسیله ی حمل و نقل

دو مقدار مرجع باید در مورد تانکرهای ریلی مشخص شود:

  • ظرفیت تانکر به متر مکعب
  • مقداری که اصطلاحا به آن C-route گفته می شود.

وزن خالص تعریف شده توسط C-route تنها برای این است که تانکر ریلی بیش از ظرفیت بارگیری نشود.

بیشترین حجم یا وزن مجاز بارگیری به تّن، با استفاده از مواردی مانند حجم مخزن، سطح بارگیری، و غلظت اسید محاسبه می شود (دمای بارگیری):

بیشترین وزن بارگیری مجاز برابر است با=

سطح بارگیری (%) ضربدر حجم تانکر (به متر مکعب) ضربدر غلظت اسید (te/m3).

پس از بدست آوردن این وزن، باید آن را با مقدار مجاز تعریف شده توسط C-route مقایسه نماییم. در صورت بیشتر بودن این وزن از وزن تعریف شده، باید مقدار تعریف شده را ملاک بارگیری قرار دهیم. در جدول زیر، بیشترین سطح بارگیری برای نیتریک اسید با غلظت های مختلف و دماهای متفاوت بیان شده است (فقط برای حمل و نقل زمینی).

۷-۲-۴- محکم بودن تانکرها

تمامی دریچه ها، درزها، و دستگاه های شات آف که در عملیات بارگیری لازم نیستند، را قبل از بارگیری به صورت کامل ببندید. در حین بارگیری، برای جلوگیری از انتشارات گازی و بخار، از ابزار مناسب استفاده کنید. در هنگام عملیات بارگیری، محکم بودن تانکر و مخصوصا لوله ی افزایش را بررسی کنید. پس از اتمام بارگیری، تمامی دریچه ها و دهنه ها را محکم ببندید تا مبدا محتوای تانکر به بیرون نشت پیدا کند. همه ی دهنه ها و دریچه ها را با درپوش های محافظ و فلنجی ها ببندید. تمامی پیچ و مهره های از بین رفته در تانکرهای ریلی را قبل از حرکت تعویض نمایید. تمامی فلکه های بازکننده را محکم بندید تا مطمئن شوید ناخودآگاه باز نشوند. محکم بودن تمامی قسمت هایی که در زمان بارگیری استفاده نمی شوند، مانند دهنه ها و دریچه ها را بررسی نمایید. تانکرهایی که دارای اسید نیتریک بالا ۹۹ درصد هستند باید بعد از بارگیری یا قبل از حرکت از لحاظ محکم بودن بررسی شوند. بعد از اتصال درپوش ها به نازل ها و اتصالات، هوای فشرده را در یک فشاری معادل حداقل ۰٫۵ بار و حداکثر ۲ بار (ترجیحا ۱ بار) به مخزن اعمال نمایید. دستگاه اعمال فشار باید با سایر دستگاه ها هماهنگ و همتراز باشد. این دستگاه ها به تست فشار اجازه می دهند که اعمال فشار نماید و کارکرد آنها این است که از فشار بیش از حد جلوگیری نمایند. مقدار مجاز فشار در شکل ۴ آمده است.

تست فشار را حداقل ۱۵ دقیقه ادامه دهید. در این پانزده دقیقه، تمامی فلنجی ها و اتصالات را بررسی کنید. شما می توانید این کار را از طریق یک اسپری تشخیص نشتی یا گاز آمونیاک انجام دهید (شکل ۵). گاز آمونیاک بهتر است زیرا یک مخلوط نیترات آمونیاک شکل می دهد و این مخلوط به آسانی می تواند کمترین نشتی یا بخار نیتریک اسید را آشکار کند. اگر هیچ نشتی کشف نشد، پس از خالی شدن فشار و بستن دریچه ها، نازل فشار را با یک درپوش و واشر قابل تعویض ببندید. در صورت تشخیص نشتی، همان طور که بیان شد، فشار تانکر را تخلیه کنید، نشتی را برطرف کنید و تست نشتی را مجددا انجام دهید.

دلایل مختلفی برای نشتی وجود دارد:

  • واشر از بین رفته یا مفقود شده
  • جوشکاری نادرست
  • واشر خراب
  • پیچ و مهره ها محکم بسته نشده اند
  • سطوح دهنه ها یا دریچه ها آسیب دیده اند

اگر به هر دلیلی امکان رفع نشتی وجود نداشت، تانکر را در محل بارگیری تخلیه کنید، خشک کنید، و سپس نشتی آن را برطرف نمایید. هشدار! هرگز تانکر های معیوب [تانکرهایی که نشتی دارند] را برای حمل و نقل ارسال نکنید.

۷-۲-۵- لیبل گذاری و علامت گذاری تانکرها

تانکرها باید علاوه بر واشرهای داخلی، در تمامی دهنه ها و دریچه ها، دارای واشرها و درپوش های خارجی نیز باشند تا کیفیت ایمنی به حداکثر برسد. بر روی دهنه های تانکرها، تگ هایی را متصل کنید که نام محصول روی آن نوشته شده باشد. با مقایسه ی نام محصول بر روی تگ و جزئیات نوشته شده در برگه های بارگیری می توان از بارگیری اشتباه جلوگیری کرد. در ضمن، مشتری نیز می تواند، قبل از تخلیه، به راحتی بررسی کند و ببیند که این محصول، همان محصولی است که او سفارش داده بود. علامت گذاری تانکرهای پرشده از نیتریک اسید در شکل ۷ و ۸ بیان شده است. لیبل شناسایی یا برگه ی شناسایی تانکرها باید توسط شخص مسئول در کارخانه ی تولید کننده متصل شود. قبل از ارسال محموله، سایر لیبل ها که مربوط به این محصول نمی باشد و ممکن است از قبل مانده باشد را جدا کنید و در عوض لیبل ها و هشدارهای مربوط به محصول را مانند موارد زیر بچسبانید:

  • نیتریک اسید کمتر از ۷۰ درصد: پلاک نارنجی رنگ ۸۰/۲۰۳۱ لیبل خطر ۸ (شکل ۷-۹)
  • نیتریک اسید بالاتر از ۷۰ درصد: پلاک نارنجی رنگ ۸۸/۲۰۱۳۱ لیبل خطر ۸ (شکل ۷-۱۰)
  • نیتریک اسید قرمز: پلاک هشدار ۸۵۶/۲۰۳۲ لیبل خطر جانی ۸ + ۰۵+ ۶٫۱٫

۷-۲-۶- سایر اقدامات در زمان بارگیری تانکرها

  • وسایل نقلیه (قطار، کامیون، غیره) را طبق مقررات پارک کنید و مسائل ایمنی لازم را انجام دهید تا واژگون و چپ نشوند. مراقب باشید که تانکرهای ریلی، برخورد یا حرکت غیر عمدی نداشته باشند.
  • وسیله ی نقلیه را خاموش کنید مگر اینکه برای پمپ ها یا سایر دستگاه های بارگیری لازم باشد که روشن باشد.
  • مطمئن شوید که عناصر اتصال به دستگاه های بارگیری مقررات ایمنی لازم را دارا باشند. مطمئن شوید که لوله های بارگیری و تخلیه، پس از بارگیری و در زمان حمل و نقل، خالی از هر گونه مایع باشند.
  • قبل از حرکت، هر گونه آلودگی یا باقیمانده ای از محتوای خطرناک که ممکن است روی تانکر ریخته باشد را پاک کنید.

۷-۳- محدودیت مدت زمان حمل و نقل نیتریک اسید بالای ۹۹ درصد

پیشنهادات لازم در این خصوص، در بخش های ۸-۲ و ۹-۲ بیان شده است.

 

۸- حمل و نقل جاده ای نیتریک اسید

۸-۱- تعهدات و مسئولیت های پیمانکار حامل

پیمانکار حامل، مسئول حمل و نقل ایمن نیتریک اسید از محل بارگیری تا محله تخلیه می باشد. در این رابطه، مسائل زیر باید مورد توجه قرار گیرد:

شرکت حامل باید با دقت تمام، مسیر حمل و نقل را انتخاب و در صورت درخواست مشتری، مسیر را به وی اعلام نماید. شرکت حامل به تنهایی مسئول رعایت مقررات و محدودیت های مربوط به پل ها، تونل ها و جاده های محلی می باشد. از آنجایی که این مسائل مربوط به همه ی مواد شیمیایی خطرناک می باشد، لذا مسیر حمل و نقل باید:

  • ترجیحا باید از آزادراه ها استفاده شود
  • تا حد ممکن از مسیرهای پرتراکم استفاده نشود.

۸-۲- مدت زمان مجاز برای حمل و نقل جاده ای نیتریک اسید بالای ۹۹ درصد

نیتریک اسید با توجه به غلظت و دمایی که دارد، تا حدودی می تواند خود را تجزیه نماید. قانون عمومی این است که: هرچقدر که دما و یا غلظت بالاتر باشد، سرعت تجزیه بیشتر خواهد بود. هنگام تجزیه، علاوه بر آب و اکسیژن، دو مورد دیگر به نام های نیتروژن دی اکسید و نیتروژن تترا اکسید تشکیل می شوند، و همه ی این موارد در نیتریک اسید جذب می شوند. این باعث به وجود آمدن یک رنگ نارنجی مایل به قهوه ای می شود و غلظت تتراکسید دی نیتروژن را افزایش می دهد. در این صورت، باید نیتریک اسید را در کمترین زمان ممکن، مخصوصا در تابستان، به مشتری رساند. برای حمل و نقل نیتریک اسید بالای ۹۹ درصد، پیشنهاد می شود به نحوی برنامه ریزی شود که مدت زمان حمل و نقل از زمان بارگیری (فشرده سازی) تا زمان تخلیه (خارج سازی از فشردگی) بیشتر از ۳ روز به طول نیانجامد. اگر این مدت مقدور یا امکان پذیر نیست، حتما باید اقدامات احتیاطی و ایمنی بیشتری در نظر گرفته شود. اگر مشتری نمی تواند یا قصد ندارد بلافاصله بار را تخلیه نماید، حتما باید تانکر را با رعایت مسائل ایمنی کامل، از حالت فشرده خارج نمایید.

۸-۳- پارک کردن ایمن وسیله ی نقلیه

رانندگان حامل نیتریک اسید باید:

  • مطمئن شوند که وسیله ی نقلیه دائما تحت نظارت باشد و یا در یک مکان ایمن پارک شده باشد.
  • در انتخاب محل پارک، دقت نمایند و ماشین را در مکانی ایمن پارک نمایند.
  • در صورت امکان، برای پارک کردن ماشین، از انبارهای ایمن یا انبارهای کارخانه ها استفاده کنند که خارج از مناطق مسکونی باشند.
  • ترجیحا ماشین را در یک فضای باز (هوای آزاد) پارک نمایند محلی که در شب، نیز روشن باشد.

به شدت پیشنهاد می شود که مشتریان، برای خودروهایی که در غیر ساعات کاری به مقصد می رسند، یک محل پارک ایمن و امکانات لازم پارک کردن را فراهم نمایند.

۸-۴- شرایط آب و هوایی نامساعد (بد)

همان طور که برای تمامی مواد شیمیایی خطرناک کاربرد دارد، در مورد نیتریک اسید هم، اگر نیتریک اسید در شرایط جوی نامساعد (مثلا جاده های یخی، برفی، یا با دید ضعیف) حمل و نقل می شود، باید فورا ماشین را متوقف نموده و در نزدیک ترین محل پارک مناسب، پارک کرد. تنها زمانی حق دارد به مسیر خود ادامه دهد که شرایط جوی بهتر شود. در برخی از کشورهای اروپایی، این امر در مورد تمامی مواد خطرناک اجباری است.

۸-۵- تاخیرات یا حوادث

در اولین فرصت، هر گونه تاخیری را به هر دلیلی از قبیل شرایط جوی نامساعد، خرابی خودرو، یا سایر دلایل، به مشتری خبر دهید. اگر در زمان حمل و نقل، حادثه ای رخ دهد و بدین معنی باشد که خودرو دیگر قادر به ادامه مسیر نیست و یا یک نشتی در تانکر رخ داده است، مطابق با روش ارائه شده در کارت TERM از فوریت های اورژانسی درخواست یاری نمایید. فورا، جزئیات حادثه را به مشتری اطلاع دهید. (پیوست ۴ را مشاهده نمایید)

۹- حمل و نقل ریلی نیتریک اسید

۹-۱- مسئولیت های اداره ی راه آهن

اداره ی راه آهن، مسئول حمل و نقل ایمن نیتریک اسید از محل فرستنده تا محل دریافت کننده است. در صورت وقوع هر گونه تاخیر بیش از ۲۴ ساعت در حمل و نقل نیتریک اسید بالای ۹۹ درصد، فورا این تاخیر را گزارش نمایید.

۹-۲- مدت زمان مجاز برای حمل و نقل ریلی نیتریک اسید بالای ۹۹ درصد

نیتریک اسید با توجه به غلظت و دمایی که دارد، تا حدودی می تواند خود را تجزیه نماید. قانون عمومی این است که: هرچقدر که دما و یا غلظت بالاتر باشد، سرعت تجزیه بیشتر خواهد بود. هنگام تجزیه، علاوه بر آب و اکسیژن، دو مورد دیگر به نام های نیتروژن دی اکسید و نیتروژن تترا اکسید تشکیل می شود، و همه ی این موارد در نیتریک اسید جذب می شوند. این باعث به وجود آمدن یک رنگ نارنجی مایل به قهوه ای می شود و غلظت تتراکسید دی نیتروژن را افزایش می دهد. در این صورت، باید نیتریک اسید را در کمترین زمان ممکن، مخصوصا در تابستان، به مشتری رساند. برای حمل و نقل نیتریک اسید بالای ۹۹ درصد، پیشنهاد می شود به نحوی برنامه ریزی شود که مدت زمان حمل و نقل از زمان بارگیری (فشرده سازی) تا زمان تخلیه (خارج سازی از فشردگی) بیشتر از ۳ روز به طول نیانجامد. اگر این مدت مقدور یا امکان پذیر نیست، حتما باید اقدامات احتیاطی و ایمنی بیشتری در نظر گرفته شود. اگر مشتری نمی تواند یا قصد ندارد بلافاصله بار را تخلیه نماید، حتما باید تانکر را با رعایت کامل مسائل ایمنی، از حالت فشرده خارج نمایید.

۹-۳- تاییدیه دریافت نیتریک اسید بالای ۹۹ درصد توسط مشتری

برای افزایش ضریب ایمنی در حمل و نقل نیتریک اسید بالای ۹۹ درصد، باید زمان حمل و نقل را به کمترین مقدار ممکن کاهش داد و برای اینکه از این امر مطمئن شویم، باید نظارت کاملی بر جریان حمل و نقل و زمان آن داشته باشیم. برای این کار مراحل زیر پیشنهاد می شود:

۱- شرکت فرستنده باید از طریق فاکس، خروج تمامی واگن های حامل تانکر را به محض ترخیص از مبدا، به اداره ی راه آهن مسئول، گزارش دهد.

۲- اداره ی راه آهن باید تاییدیه دریافت محموله را از مشتری درخواست کند و بلافاصله از طریق فاکس، به شرکت فرستنده گزارش دهد.

۳- در صورتی که مدت زمان حمل و نقل محموله از مدت زمان برنامه ریزی شده تجاوز کرده باشد، شرکت فرستنده باید بلافاصله از اداره ی راه آهن، درخواست اطلاعات کند، و از اوضاع واگن ها مطلع شود. در برخی شرایط خاص، ممکن است لازم شود که شرکت فرستنده، مستقیما از مشتری، درخواست اطلاعات کند. اداره ی راه آهن نیز باید در جریان این موضوع و شرایط قرار گیرد.

۴- تمامی موارد فوق (موارد ۱ تا ۳) باید با استفاده از فرم هایی که حاوی اطلاعات زیر است، مستند سازی شود:

  • شماره واگن حامل تانکر
  • شماره قطار
  • تاریخ ترخیص از شرکت فرستنده
  • مشتری (دریافت کننده)
  • مکان
  • تاریخ دریافت مشتری

۹-۴- اقدامات لازم در مواقع اضطراری

در مواقع بروز حادثه در حین حمل و نقل، اداره ی راه آهن باید از محتویات این راهنما مطلع باشد تا بتواند اطلاعات لازم را به تیم حوادث منتقل کند. در هر حال، اداره راه آهن باید از سیستم کمک متقابل فرستنده های اسید نیتریک استفاده کند.

۹-۵- حمل و نقل ترکیبی

در زمانی که برای حمل و نقل نیتریک اسید از ترکیب جاده/ریل/جاده استفاده می شود و در کنار واگن های حامل تانکرها، یک راننده یا ماشین همراه وجود ندارد، اطمینان حاصل کنید که آخرین وسیله ی نقلیه ی جاده ای که قرار است بخش آخر حمل و نقل را انجام دهد، دارای پلاک های مناسب ((هشدار)) باشد و کارت TERM مناسب را همراه خود داشته باشد.

۱۰- حمل و نقل نیتریک اسید از طریق آبراه های داخلی

حمل و نقل نیتریک اسید توسط قایق یا کشتی در رودخانه ی راین و در آبراه های داخلی یا ADNR، باید مطابق با مقررات حمل کالاهای خطرناک باشد.

۱۰-۱- مسئولیت های مواقع اضطراری در حمل و نقل

صاحب کشتی و کاپیتان کشتی، مسئول حمل و نقل ایمن نیتریک اسید می باشند. کاپیتان کشتی باید، در مواقع اضطراری که احتمال نشت مواد وجود دارد، صاحب کشتی و فرستنده را فورا مطلع سازد. (بخش ۱۲ را مشاهده نمایید)

۱۰-۲- اقدامات لازم در مواقع اضطراری

بخش ۱۲ را مطالعه نمایید.

۱۰-۳- پوشش و لباس محافظ و تجهیزات ایمنی خدمه ی کشتی

کارکنانی که مسئول تخلیه و بارگیری نیتریک اسید با غلظت بالا هستند باید لباس کامل و مقاوم در برابر اسید بپوشند. سایر کارکنان کشتی باید لباس های محافظ خود را برای مواقع اضطراری به همراه خود داشته باشند.

۱۱- عملیات تخلیه

۱۱-۱- مقرارت بارگیری و تخلیه

محل تخلیه باید به گونه ای ساخته شده باشد که اسید های حاصل از نشتی، پاشیدن، و سرریز کردن، در یک نقطه جمع آوری و به سمت یک مکان ایمن هدایت شوند. ورود به منطقه ی تخلیه را به شدت محدود کنید تا افراد متفرقه وارد نشوند. احتیاط لازم را انجام دهید تا از حرکت ناگهانی تانکر در حین عملیات تخلیه جلوگیری نمایید. هشدار! هرگز در ابتدا، لوله ی افزایش را باز نکنید.

۱۱-۲- چک لیست ها

تخلیه ی تانکرها باید با استفاده از چک لیست ها، مستند سازی و ثبت شود. چک لیست های نمونه در پیوست ۴ و ۵ را می توانید با ایجاد کمی تغییرات در قسمت تخلیه نیز استفاده نمایید. در ضمن، باید به چک لیست های نمونه، اطلاعات مربوط به کارخانه را نیز اضافه نمایید. مقررات و الزامات چک لیست ها در بخش های بعدی توصیف شده اند.

۱۱-۳- بازرسی قبل از تخلیه تانکرها

قبل از تخلیه ی تانکرها:

  • مطمئن شوید که تانکر حاوی همان محصولی است که سفارش داده اید.
  • مطمئن شوید که در تخلیه ی محصول، از مواد، واشرها، و تجهیزاتی استفاده می شود که با نیتریک اسید واکنش خطرناکی نمی دهند و یا باعث بوجود آمدن محصول خطرناکی نمی شوند و یا در برخورد با کالاهای خطرناک، ضعیف نمی شوند و یا از بین نمی روند.

نیاز نیست قبل از تخلیه، مناسب بودن تانکر را چک کنید. اما در مورد تانکرهای ریلی، ضروری است که مناسب بودن تانکرها را دوباره بررسی کنید. زیرا ممکن است دوباره بخواهید برای حمل ونقل های بعدی از آن استفاده کنید.

۱۱-۴- کمترین و بیشترین سطح بارگیری

در مورد تانکرهایی که کاملا خالی هستند، این امر کاربرد ندارد. اما در مواردی که تانکر، نیمه پر است یا بخشی از آن پر است، باید مطابق با مقررات کالاهای خطرناک، آن را پر نمایید.

۱۱-۵- محکم بودن تانکر تخلیه شده

تانکرهای تخلیه شده نیز باید همانند تانکرهای پر، محکم و کامل بسته شوند. (بخش ۷ را مطالعه نمایید). برای تانکرهای تخلیه شده که قبلا حاوی نیتریک اسید بالای ۹۹ درصد بودند، دیگر نیازی نیست که از آنها تست نشتی گرفته شود. در زمان تخلیه به شدت به موارد زیر توجه داشته باشید:

  • از انتشار گازها و بخارهای خطرناک جلوگیری نمایید و اقدامات لازم در این خصوص را انجام دهید (مثلا، استخراج، جابه جایی گاز)
  • در ابتدا، دستگاه های شات آفی که به مواد نزدیک تر هستند را ببندید. این کار از تجمع مواد بین دریچه ی کف و دریچه ی تخلیه، جلوگیری خواهد کرد.
  • بعد از تخلیه ی با فشار [تخلیه از طریق فشار]، فشار موجود در تانکر را تخلیه کنید.
  • مواد باقیمانده در لوله ها و شیلنگ های استفاده شده برای تخلیه را قبل از ادامه ی جریان حمل و نقل، پاک نمایید.

۱۱-۶- لیبل گذاری و علامت گذاری تانکرهای تخلیه شده

تمامی تانکرهای تخلیه شده ای که هنوز پاک نشده اند را، مانند دستورالعمل لیبل گذری تانکرهای پر، لیبل گذاری نمایید. (بخش ۷-۲-۵ را مطالعه نمایید). لیبل های خطر و پلاک های نارنجی را از تانکرهای تخلیه شده و پاک شده جدا کنید.

۱۱-۷- سایر اقدامات در هنگام تخلیه ی تانکرها

ماشین را قبل از تخلیه، مطابق با مقررات، پارک و ایمن نمایید. مطمئن شوید که تانکرهای ریلی، برخورد و یا حرکت ناخودآگاهی نداشته باشند. در صورتی که لازم نیست، (مثلا، برای عملیات تخلیه توسط پمپ ماشین یا سایر تجهیزات تخلیه ماشین) وسیله ی نقلیه را خاموش نمایید. مطمئن شوید که تجهیزات اتصالی دستگاه های تخلیه، با تجهیزات  ایمنی حمل و نقل، سازگاری داشته باشند. مطمئن شوید که لوله های تخلیه و بارگیری متحرک [آنهایی که به صورت ثابت روی ماشین نیستند] پس از تخلیه و در حین حمل و نقل، خالی باشند. قبل از ترانزیت، هر گونه مواد خطرناک باقی مانده یا آلودگی باقی مانده در قسمت خارجی تانکرها را پاک نمایید.

۱۲- سیستم کمک های متقابل در مواقع اضطراری حمل و نقل نیتریک اسید

ICE (محیط شیمیایی بین المللی) یک برنامه ی دوجانبه است بین شرکت های شیمیایی تا از حوادث حمل و نقل مواد شیمیایی جلوگیری کنند و در موارد بروز حوادث بتوانند واکنش ها و اقدامات موثری را انجام دهند. این سیستم اولین بار در ماه می سال ۱۹۹۰، توسط CEFIC [شورای اروپایی صنایع شیمیایی]، آغاز به کار کرد. در این سیستم، صنایع شیمیایی، سه سطحی از کمک را ارائه می دهد:

سطح ۱: دادن اطلاعات و یاری از راه دور و پیشنهادات کلی از طریق تلفن یا فاکس.

سطح ۲: حضور یک کارشناس که بعد از بازرسی ها و ارزیابی های لازم، راه حل هایی را ارائه خواهد داد.

سطح ۳: ارسال تجهیزات و کارکنان به صحنه ی حادثه

هنگامی که حین حمل و نقل، یک حادثه رخ می دهد، آتش نشانی سعی می کند در صورت لزوم با مالک یا فرستنده ی کالا تماس برقرار کند. اگر نتواند تماس برقرار کند، ICE به مسئولین پیشنهاد می کند که در صورت امکان، با سایر شرکت هایی که تعهد کمک رسانی در خصوص برخی از محصولات را داده اند، تماس بگیرند. در همه ی کشورهایی که سیستم ICE دارند، یک مرکز ملی وجود دارد که روابط و کمک های متقابل بین شرکت ها، مخصوصا در زمان بروز حوادث بین المللی را ساماندهی می کند. آن مراکز، با استفاده از زبان انگلیسی به عنوان زبان رایج بین مراکز ملی، کمک های خارج از مرزها را برای حل مسئله ی حادثه، جمع آوری خواهند کرد. در سال ۱۹۹۷، ۱۳ طرح ملی در اروپا وجود داشت. سایر کشورها دائما در حال اضافه شدن هستند و هدف نهایی این است که کل اروپا را پوشش دهند.